Yoğun bir günün ardından eve gelip koltuğa uzandınız ve okunmayı bekleyen kişisel gelişim kitapları ya da diğer verimli aktiviteleri bir kenara bırakarak, herkesin küçümsediği o kalitesiz şovu açtınız. Belki de tüm günü sağlıklı beslenerek geçirirken yalnız başınıza kaldığınız bu küçücük ana koca bir kase cips sıkıştırdınız. Suçluluk duyduğunuz gizli zevkiniz veya diğer adıyla “guilty pleasure”ınız her ne olursa olsun, onu başkalarına söylemeden ve gizlice yapıyor, ardından ise suçlu hissediyor olmalısınız. İyi haber şu ki; aslında kimse itiraf etmese de herkesin gizli zevkleri var. Üstelik psikoloji uzmanları, gizli zevklerin sanılanın aksine oldukça faydalı olabileceğini söylüyor.
Gizli zevkler nereden geliyor?
Gizli zevklerin en belirleyici yanı, yalnızken yapılan eylemler olması. Ancak bir şeyi, kimse bakmadığı zaman ve kasıtlı olarak yapmak bağımlılık anlamına gelmiyor. Suçluluk duygusuyla yaşanan zevk, kontrol kaybından kaynaklanan bağımlılıklardan farklı bir psikolojik alanı işgal ediyor. Kendine has incelikleri olan bu deneyim, yapılan bir şeyden hem zevk alma hem de aldığı zevk için kendini yargılama halini tanımlıyor. Buradaki esas nokta ise eylemin başkaları görmezken yapılması. Dolayısıyla işin içinden gizliliği çıkardığınız zaman görülme utancı ağır basıyor ve ortada alınacak pek bir zevk kalmıyor. Yaşanan duygu da suçlulukla uzaktan yakından ilgili olmuyor. Yani, koca bir paket cips yerken basıldığınızda takıldığınız nokta cipsin kendisi değil de toplumda çizdiğiniz imajınız oluyor.
Birçok gizli zevk; anne, eş, partner, arkadaş veya patron olarak kurduğunuz sosyal rolün dışındaki bir alana temas ediyor. İçten içe kim olduğunuzu ve nelerden hoşlandığınızı yansıtsa da her şeyi optimize eden bir kültürde, genellikle kendiniz için belirlediğiniz gizli zevkler ile sosyal konumunuz arasında dağlar kadar fark oluyor. Bu durumun ardından da suçluluktan çok utanma duygusu geliyor. Boş zamanlarımızı bile nasıl organize etmemiz gerektiğini hesaplayan bir toplumda, kendimiz için yaptığımız şeyler, bir anda bize kendimizi suçlu hissettiren deneyimlere dönüşüyor. Bu deneyim gizli kaldıkça alınan zevk ve keyif baskın çıkarken, başkaları tarafından fark edildiği anda eski değeri kalmıyor. Ancak uzmanlar, gizli zevklerin sağlıklı insan psikolojisi için kritik öneme sahip olduğunu söylüyor.
Gizli zevkler ne fayda sağlar?
Psikoloji üzerine yapılan araştırmalar, gizlilikle yapılan eylemlerin normalden daha zevkli olduğunu vurguluyor. Çünkü insan beyninin, sürekli yüksek dikkat ve analitik düşünme seviyelerinde kalması onu aynı zamanda yoğun stres ve baskı altında bırakırken, ihtiyacı olan rahatlama alanını sunmuyor. Bu noktada devreye giren magazin haberler, romantik komediler veya kalorili atıştırmalıklar gibi kaçamaklar aslında bir dizi psikolojik fayda sağlıyor:
1. Bilişsel rahatlama
Gizli zevkler oldukça düşük efor gerektirdiğinden zihnin herhangi bir şey düşünmeden stres atmasına yardımcı oluyor ve sinir sistemini yatıştırıyor. Her anını dolu geçirme zorunluluğunu ortadan kaldırarak beyne dinlenmesi için alan açıyor ve zihinsel bataryaları hızla dolduruyor. Belirli bir görevi tamamlama kaygısının olmadığı bu anlarda, zihin yorucu sorunları çözmekle uğraşmıyor. Bu nedenle aynı dizinin sezonlarını tekrar tekrar izlemek bile bazen yoğun tempolu şifa kamplarından çok daha güvenli bir deneyim sunabiliyor.
2. Tükenmişliği önleme
Mükemmeliyetçilik baskısının her geçen gün daha görünür hale geldiği modern toplum, bitmek bilmeyen görevler ile birey üzerindeki sorumlulukları artırırken yorgun fakat dinlenemeyen nesiller yaratıyor. Bu sürekli görev halinin getirdiği tükenmişlik ve ona bağlı yan etkiler, kendinize hiçbir fayda amacı taşımayan bir alan sunduğunuzda sıfıra inebiliyor. Özellikle yoğun günlerin ardından gizli zevklere tutunmak, modern tükenmişlik karşısında edineceğiniz en etkili kalkanlardan biri oluyor.
3. Otantik kimlik
Gizli zevkler, başkaları karşısında takılan maskelerden arınma alanları olarak biliniyor. Kendi başınıza kalıp tamamen kendiniz için bir şey yapma hali, otantik kimliği besliyor. “Başkaları ne der” baskısı olmadan rahat hareket etmek, bireye kendi kimliğini hatırlama ve kabullenme aşamasında katkı sağlıyor. “Doğru” ya da “elit” görünme çabasının kalktığı bir alanda, kendi gerçeğinizle barışıp kişiliğinizi benimsemeniz de kolaylaşıyor.
Gizli zevkleri besleme yolları
Suçluluk etiketini bir kenara bırakarak gizli zevklerinizden gerçekten keyif almak, bir yerde sizin elinizde. Söz konusu gizli zevk olduğunda hemen beraberinde suçluluk duygusu gelse de bu deneyimin ardında yatanları anladıktan sonra esas meselenin çok daha farklı olduğu bir gerçek. Bu nedenle kendinizi ve gizli zevklerinizi baskılamadan, deneyimi mümkün olan en keyifli haline getirmek için uygulayabileceğiniz basit adımlar mevcut:
- Öncelikle “suç” ve “yasak” gibi kavramları, kelime dağarcığınızdan çıkararak onlarla daha pozitif bir ilişki kurun. Bunlar yerine “keyif” ve “iyi hissetme” gibi olumlu cümleler getirerek etiketleri değiştirin.
- Söz konusu bir film izlemek ya da bir tablet çikolata yemek olduğunda, bunu farkına vararak yapın. Gerçekte anda kalarak aldığınız keyfi artırmayı ve içinizde var olan esas benliği daha derinden özümsemeyi deneyin.
- Kendinize, gizli zevklerinizin o kadar gizli olması gerekmediğini hatırlatın. Etrafınızda en çok güvendiğiniz insanlara bu zevkleri açmaktan çekinmeyin. Bir süre sonra belki de yaptığınız eylemde hiç de yalnız olmadığınızı anlayacak ve benzer zevklere sahip insanlarla daha samimi bağ kuracaksınız.
Hayatın her anını verimli geçirmeye çalışmadan kendinize ufak dinlenme alanları açmak, bu alanlara ise keyifli deneyimler eklemek her anlamda ruhu besler, psikolojinizi iyileştirir ve gerçekten derin bir nefes alarak rahatlamanıza yardımcı olur.
Kaynak: psychologytoday
İlginizi çekebilir: Kendini tanı: Tutkunu keşfet, kabuğunu soy, başucuna koy