Araştırmacılar, kahve ve çay severlere iyi bir haber veriyor; bu çok sevilen ve sıklıkla tüketilen içecekler, beyin sağlığı için sanılandan daha fazlasını yapıyor olabilir. Bu yazımızda, günlük içecek tercihleriyle demans riski arasında önemli bir ilişki olduğunu vurgulayan güncel bir çalışmayı paylaşıyoruz.
Araştırma bulguları
Ocak 2026’da yayınlanmış olan bir araştırma, günlük içecek tercihlerinin demans riskini etkileyebildiğini öne sürüyor. Bu araştırmaya göre, şekerle ve yapay tatlandırıcıyla tatlandırılmış içecekler demans riskini artırabiliyor. Kahve ve çay ise beyin sağlığını koruyucu bir etki sunabiliyor.
Araştırmacılar, dünyanın en kapsamlı biyomedikal araştırma kaynaklarından biri olan UK Biobank’ın verilerinden yararlandı. Araştırmada demansı olmayan 118.963 katılımcı ortalama 13,45 yıl boyunca takip edildi. Bu süre boyunca herhangi bir nedene bağlı toplam 992 demans vakası kaydedildi.
Uzmanlar, hem içecek türlerini tek tek incelediler hem de bir içecek diğeriyle değiştirildiğinde neler olacağını modellediler. Çalışma, günlük içecek tercihlerini değiştirmenin uzun vadeli beyin sağlığını nasıl etkileyebileceğine dair pratik bilgiler sunuyor.
Demans riskini artırabilen içecekler neler?
Günde yaklaşık 24 mililitreden yani bir bardaktan fazla şekerli içecek tüketimi, her türlü nedene bağlı demans riskini %61 oranında artırabiliyor. Araştırmacılar, bu bulguya gazlı içeceklere, ilave şekerli meyve sularına, enerji içeceklerine ve şekerli soğuk çaylara odaklanarak ulaştı.
Çalışma, dislipidemi hastalarında yapay tatlandırıcı içeren içeceklerin tüketimini de önemli ölçüde artmış demans riskiyle ilişkilendiriyor. Bu risk, günde bir içecek tüketiminde %50 iken birden fazla içecek tüketiminde %80 düzeyinde olarak belirtiliyor. Bahsi geçen içecekler arasında diyet kola ve şekersiz enerji içecekleri bulunuyor. Ayrıca, aspartam, sukraloz ve stevia ile tatlandırılmış içecekler de baz alınıyor.
Kahve ve çay beyni nasıl etkiliyor?
Kahve ve çay tüketimi ise daha düşük demans riskiyle ilişkilendiriliyor. Bu içecekler, miktarlarına bağlı olarak beyin sağlığına fayda sunabiliyor.
Araştırmacılar, günde bir fincana kadar olan kahve tüketimini %37 daha düşük demans riski olarak yorumluyor. Günlük bir fincandan fazla kahve tüketimi ise %24 daha düşük risk olarak tanımlanıyor. Buna ek olarak, günde bir fincan çay tüketimi %34 daha düşük risk iken günde bir fincandan fazla çay tüketimi %26 daha düşük riske işaret ediyor.
Çalışmada kahve ve çayın süt ya da tatlandırıcı içerip içermediği belirtilmiyor. Bu nedenle, şeker veya yapay tatlandırıcı içeren kahve ve çayları ayrı bir kategoride değerlendirmenin faydalı olabileceğini vurgulamak istiyoruz. Bu doğrultuda, çalışmada bahsedilen düşük risk oranlarının sade kahve ve çay için geçerli olduğunu söyleyebiliriz.
Araştırmacılar içecekleri değiştirmeyi öneriyor mu?
Araştırmacılar, şekerli içeceklerin yerine kahve veya çay tüketildiğinde nelerin değiştiğini de modelledi. Şekerli içecekler yerine kahve tüketildiğinde %23 daha düşük demans riski görüldü. Çay tercih edildiğinde ise %19 daha düşük risk tespit edildi.
Yapay tatlandırıcılı içecekler yerine kahve içildiğinde ise %15 daha düşük risk söz konusu oldu. Çay tüketiminde de %11 daha düşük riske rastlandı.
Bu bulgular, seçilen içecek türünün uzun vadeli beyin sağlığı açısından önem taşıdığını gösteriyor. Şekerli ve yapay tatlandırıcılı içecekler demans riskini artırabiliyorken kahve ve çay bu riski ciddi bir ölçüde azaltabiliyor.
Bu araştırma yüksek risk grubundakiler için ne anlama geliyor?
Yukarıdaki bulgular, çeşitli sağlık sorunları olan kişiler için de geçerli. Örneğin, obeziteyle mücadele eden kişilerde ölçülü kahve tüketimi %62 daha düşük risk anlamına geliyor. Yine aynı kişilerde ölçülü çay tüketimi de %52 daha düşük riski ifade ediyor.
Hipertansiyon ve depresyonu olan kişilerde de obezitesi olan katılımcılarla benzer sonuçlar gözlemlendi. Bu durum, halihazırda çeşitli sağlık problemleriyle başa çıkmaya çalışan bireyler için içecek tercihlerinin önemli olabileceğini gösteriyor.
Araştırma bulgularını baz alarak şekerli ve yapay tatlandırıcılı içecek tüketimini sınırlandırabilirsiniz. Hatta, bu içecekleri tamamen hayatınızdan çıkartarak beyin sağlığınız için bilinçli bir adım atabilirsiniz. Demans riski pek çok faktöre dayansa da içecek tercihlerinizde değişiklik yaparak daha sağlıklı bir hayat tarzına yaklaşabilirsiniz.
Kaynak: ScienceDirect
İlginizi çekebilir: Demans Hastalığı Nedir? Belirtileri, Türleri ve Önleme Yolları