Yetişkinlerde ADHD ve hayatı kolaylaştırma yolları

Evli çiftler için hayat müşterektir, fakat ya eşiniz beraber kurduğunuz hayata tam anlamıyla ortak olmasını engelleyen bir rahatsızlığa sahipse? Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) ya da daha çok kullanılan kısaltmasıyla ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder) dikkatsizlik, aşırı hareketlilik, unutkanlık ve kontrolsüz tepkilerle kendini gösteriyor. Dolayısıyla, bu davranış biçimleriyle yaşamak pek de kolay olmayabiliyor. ADHD koçları ve psikiyatrların, yetişkinlerde ADHD ile yaşama konusunda neler söylediğini siz Uplifers okurları için araştırdık.

ADHD nedir, ne zaman başlar?

ADHD toplumun yüzde 4 ila 8’inde görülen, çoğunlukla nörolojik tabanlı, kronik bir gelişim bozukluğu. Yukarıda saydığımız belirtileri çocukluktan itibaren, mutlaka 7 yaşından önce ortaya çıkıyor. ADHD tanısı konan erkek çocuklarda genelde fevri tepkiler ve hiperaktivite, kızlarda ise dikkat dağınıklığı ve konsantrasyon bozukluğu görülüyor. ADHD’nin çocuk yetiştirme biçimiyle çok ilgili olmadığı, hastalık seyrinde genetik özelliklerin ağır bastığı biliniyor.

ADHD çocuklara özel bir hastalık değil; ancak yetişkinlerde ortaya çıkan belirtiler çocuklarınkinden biraz farklı. Örneğin, öğrenme güçlüğü yerine sosyal hayata adapte olamama, derste uyuklama yerine dikkati gereken konuya toplamakta zorluk çekme, koşturup durma yerine trafikte fazla aceleci olma, gibi. Hatta risk ve heyecan arayışında aşırılık dahi ADHD belirtisi olabilir.

En büyük zorluğu hasta çekiyor

ADHD hastaları hayatı etraflarındakiler için zorlaştırıyor gibi görünseler de, aslında kendileri adapte olmakta daha çok zorlanıyor. ADHD koçu ve psikoterapist Terry Matlen, “eşiniz, sadece günü sakin ve normal geçirmek için herhangi bir insandan 10 kat fazla çaba harcıyor” diyor. Yine bir ADHD koçu olan Nikki Kinzer da, işlerin bu rahatsızlığa sahip kişilerin düşündüklerinden ve planladıklarından uzun sürdüğünü söylüyor. Kinzer ekliyor: “ADHD hastaları, adeta farklı bir zaman diliminde yaşıyor gibi görünebilirler.”

Matlen ve Kinzer, eşinizde veya yakınlarınızda yetişkin ADHD varsa, bu konuda yapılabilecekleri aşağıdaki gibi listeliyor:

ADHD ve etkileri hakkında bilgi sahibi olun

Hem sizin davranışlarınıza dikkat etmeniz, hem de eşinizin kendisini daha güvende hissetmesi için, ADHD ile ilgili bilgi sahibi olmak çok önemli. İnternet üzerinde güvenilir kaynaklardan yararlanabilir, tıp camiasının dışına da açık olan seminer ve konferanslara katılabilirsiniz. Ayrıca eşinizle günlük hayatının nasıl etkilendiğiyle ilgili konuşmak faydalı olur.

Eşinizin farklı düşündüğünü ve hissettiğini bilin

ADHD hastalarının karar vermekte zorluk çekmek ya da aksine, fevri ve dürtüsel davranmak gibi farklı davranışları olabiliyor. Eşinizin düşünme süreçlerinin farklı olduğunu, az ya da çok düşünmesinin umursamazlıktan kaynaklanmadığını aklınızda tutmalısınız.

Eşinizin düşünme ve karar süreçlerinin farklı olduğunu aklınızda tutmalısınız.
Ona nasıl yardımcı olabileceğinizi sorun

Eşinize günlük aktivitelerde nasıl yardımcı olabileceğinizi, örneğin ev işlerini nasıl bölüşebileceğinizi sorarak anlaşın. Böylece kendisini tamamlamadığı işler için kendisini stres ve baskı altında hissetmemesini sağlamış olursunuz.

Sistemler ve çizelgeler kullanın

Günlük ya da haftalık olarak yapılacakları yazıya dökmek, listeler ve hatırlatıcılar hazırlamak, ADHD hastasını rahatlatıcı bir durumdur; kendisi de buna sıcak baktığı sürece elbette. Ancak, bunu yaparken eşinize bir çocuk ya da yönlendirilmesi gereken biri gibi davranmamak ve onun da görüşlerine eşit derecede önem vermek kilit nokta.

Düzenli olarak geribildirim alın

Yolunda giden ve gitmeyen konuları açıkça konuşmak, her ilişkinin anahtarı ve ADHD hastalarının beraberliklerinde normalden de çok önem taşıyor. Bunun için bir zaman dilimi belirlemek de yukarıda bahsettiğimiz çizelgede yer alacak maddelerden biri olabilir. Örneğin her akşam, o gün yaşananlarla ilgili konuşmak, gibi.

ADHD hastaları ile yaşamak zor, fakat imkansız değil. Nasıl ki dikkat ve hiperaktivite bozukluğu çocuklar büyümeyi başarabiliyorsa, yetişkinlikte de bu belirtilerden muzdarip kişiler hayatlarını rahatça sürdürebiliyorlar. Yukarıdaki adımları dikkate almak, onların hayatını kolaylaştırmak için oldukça önemli.

Kaynaklar:

Psych Central

mentalup.net

Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı 1 (2004), 195-206

TurkPsikiyatri.org

Uplifers
Kaliteli ve mutlu yaşam koçunuz!