Anksiyete atağında sanki rahatlayamayacağınız bir olay olacakmış gibi hissedersiniz. Konsantre olamazsınız ve enerjiniz kalmaz. Bunlar özellikle üst düzey bir anksiyete atağında karşılaşacağınız belirtilerdir ve temel olarak anksiyete atağı olarak tanımlansa da tıbbi alanda bu şekilde anılmaz. Aşırı endişe ve korku dönemleri pek çok insanın gerçek hayatta işlev göstermesine engel olur.
Önemli not: Bu yazıda yer verilen tüm bilgi ve öneriler bilimsel destekli makaleler baz alınarak, genel bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup herhangi bir uzman tavsiyesi içermemektedir. Sayfa içeriğinde tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren öğelere yer verilmemiştir. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Anksiyete atağı ve panik atak farkı
Anksiyete bozukluğuna sahip olan insanlar, diğer insanların zaman zaman hissettikleri tipik kaygı düzeyinden biraz daha fazlasını hissederler. Kaygının kaynağı gerçek bir olaya bağlıdır ve gerçekçidir ancak ona karşı gösterilen endişe ve korku tepkisi orantısızdır.
Bu hislerin zirve yaptığı zamanlar olacaktır. Bir anda birden fazla stresli olayın ortaya çıkması sonucunda da oluşabilir. Uyku ve odaklanma problemleri olduğu gibi, kendinizi günler ve haftalar boyunca sınırda hissedebilirsiniz.
Panik atak ise genellikle bir anda gelen bir yoğun korku ve felaket hissidir ve birkaç dakika ile saat arasında geçiverir. Doktorların teşhis koymak için kullandıkları klinik bir tanımlaması vardır. Panik atak sahibi olmanız için aşağıdakilerin en az dördünü yaşıyor olmanız gerekir:
- Hızlı kalp ritmi
- Terleme
- Titreme
- Nefes darlığı
- Boğulma hissi
- Göğüs ağrısı
- Bulantı
- Baş dönmesi
- Karıncalanma ve uyuşma
- Sıcak basması ve üşüme
- Kontrolü kaybetme korkusu
- Ölüm korkusu
- Gerçeklikten kopma ve bedeninizden ayrılma hissi
Panik atak ve panik bozukluk
Panik atak ve panik bozukluk aynı şey değildir. Panik bozukluk bir anksiyete bozukluğu türüdür ve şu şekilde kendini gösterir:
- Tekrar eden panik ataklar
- Başka bir panik atak yaşamaya dair korku
- Atakları tetikleyebilecek durumlardan kaçınmak
Panik atak sahibi olmak sizi doğrudan panik bozukluk sahibi yapmaz çünkü panik atağın başka sebepleri de olabilir.
Anksiyete atağının tetikleyicileri
Tıbbi bir rahatsızlığın anksiyete atağı belirtilerine sebep olması mümkündür. Nöbetleri tetikleyebilecek şeyler şöyle:
- Tiroid problemleri
- Astım ve diğer nefes problemleri
- Kalp problemleri, anormal ritim ve mitral valf problemleri
- İnme gibi nörolojik problemler
- Uyarıcılar ve diğer madde kullanımları
Panik ataklar ise panik bozukluğun ötesinde psikiyatrik problemlerden de kaynaklanabilirler. Bu kaynaklar arasında diğer anksiyete bozukluğu türleri, depresyon, obsesif kompulsif bozukluk ve travma sonrası stres bozukluğu da bulunuyor.
Genel anksiyete bozukluğu
Bu aşırı ve gerçekçi olmayan endişe dönemi en az 6 ay sürer. Aşağıdaki belirtilerden en az üçü ile görülür:
- Huzursuzluk
- Bitkinlik
- Konsantrasyon zorluğu
- Huzursuzluk veya kızgınlık
- Kas gerilimi, ağrıları ve hamlama
- Uyku problemleri
Fobik bozukluklar
Bunlar belli nesnelere ve durumlara karşı yoğun, devamlı ve tekrar eden korkulardır. Bunlara maruz kalmak panik atağı tetikleyebilir. Sosyal fobi ve agorafobi, fobik bozuklukların örnekleri arasındadır.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu – TSSB
TSSB, ölüm veya ölüme sebep olabilecek olaylara maruz kalanlarda ortaya çıkan bir duygusal tepkiler topluluğudur. Bu tehdit kaynakları arasında yangınlar, seller, depremler, saldırılar, kazalar ve savaş vardır. Travmatik olay düşüncelerde veya rüyalarda korku, umutsuzluk ve gerginlik ile tekrar deneyimlenir.
Yaygın işaretleri şöyledir:
- Olayla alakalı aktiviteler, yerler ve insanlardan kaçınmak
- Kabuslar veya hatırlamalar
- Konsantrasyon ve uyku problemleri
- Çevrenizi çok yakından izlemek ve kolayca irkilmek
- Huzursuzluk ve saldırganlık
- Riskli davranışlar
- Kendinize, geleceğe ve genel olarak dünyaya dair negatif düşünceler
Göğüs ağrısı, nefes darlığı, kalp ritmi artışı, baş dönmesi, bayılma ve güçsüzlük gibi belirtiler anksiyeteden kaynaklanabilseler de, ciddi bir sağlık problemine de işaret edebilirler. Bu nedenle doktora görünmek gerekir.
Anksiyete atağı nasıl sakinleştirilir?
Anksiyete bozukluğunuz olduğunda terapi panik ve anksiyete ataklarının sıklığını ve şiddetini azaltmaya yardımcı olabilir. Atak geldiğinde aşağıdaki ipuçlarından faydalanarak sakinleşmeyi sağlayabilirsiniz.
Nefes alın: Panik atağın fiziksel belirtilerini hafifletmek için derin bir şekilde nefes alabilir veya ritmik nefes tekniklerinden faydalanabilirsiniz. Panik yapan birisinin yanındaysanız onunla birlikte yaparak onu sakinleştirin.
Kaslarınızı rahatlatın: Bedeninizdeki gerilimi azaltmanız sakinleşmenize yardımcı olacaktır.
Olanın farkına varın: Belirtilerinizi teşhis etmeyi öğrenirseniz olanların tıbbi bir aciliyet değil, anksiyete atağı olduğunu hatırlarsınız ve güvende olacağınızı anlarsınız. Aynısını başkaları için de yapın ama endişe etmeyi bırakmalarını söylemeyin, bu işleri daha kötü hale getirir.
Odağınızı değiştirin: Endişe kaynağınızdan başka bir şeye odaklanın, örneğin rahatlatıcı bir aktiviteyi aklınıza getirin. Duyularınızı devreye sokmak da fayda sağlayabilir, örneğin müzik dinleyebilir veya evcil hayvanınızı sevebilirsiniz. Nöbet bitene kadar bir arkadaşınızla da vakit geçirebilirsiniz.
Doktoruma ne sormalıyım?
Anksiyeteniz varsa veya yakın zamanda anksiyete bozukluğu teşhisi aldıysanız, doktorunuza şu soruları sorabilirsiniz:
- Anksiyeteyi nasıl edindim? Çocuklarıma geçme ihtimali var mı?
- Anksiyete belirtilerine sebep olabilecek tıbbi problemlerim var mı?
- Anksiyete için tedavi seçeneklerim nelerdir? İlaç almam gerekir mi? Ne kadar kullanmam gerekir?
- İlaçların yan etkileri var mı? Önlemenin yolu var mı?
- İlacı almayı unutursam ne olur?
- Terapiye başlamam gerekir mi?
- Ne zaman daha iyi hissederim?
- Tedavi olunca anksiyete tekrar ortaya çıkar mı?
- Daha iyi hissetmek için nasıl yaşam tarzı değişimleri gerçekleştirmeliyim?
- Alkol ve diğer maddeler anksiyetemi ve ilaçların etkilerini değiştirirler mi?
Anksiyete atağı için bazı öneriler
333 kuralı: 333 kuralı, sizi anksiyete atağından uzaklaştırmak için duyularınızı kullanmanızı gerektirir. Dikkatinizi görebildiğiniz, duyabildiğiniz ve dokunabildiğiniz üçer şeye çevirmeniz gerekir. Fiziksel çevrenize odaklanmanız anksiyeteye sebep olan düşünce örüntülerinin bozulmasına sebep olur.
Sessiz panik atak belirtileri nelerdir?
Sessiz panik atak, başkaları tarafından görülemeyen anksiyete belirtilerine sahip olmanız halinde ortaya çıkar. Dışarıdan normal görünürsünüz ancak içiniz öyle değildir. Yoğun bir korku hissedebilirsiniz veya baş dönmesi, bulantı ve yüksek nabız gibi görülemeyen fiziksel belirtileriniz olabilir.
Sonuç olarak panik veya anksiyete atağı yüksek nabız, terleme, titreme, baş dönmesi ve nefes problemleri gibi fiziksel belirtilere sebep olabilir. Eğer bunlara sık sık sahip oluyorsanız doktorunuzla terapi ve ilaç seçeneklerini konuşmanız iyi olacaktır. Ayrıca nefes ve rahatlama teknikleri ile kendinizi sakinleştirmeyi de öğrenebilirsiniz.
Önemli not: Bu yazıda yer verilen tüm bilgi ve öneriler bilimsel destekli makaleler baz alınarak, genel bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup herhangi bir uzman tavsiyesi içermemektedir. Sayfa içeriğinde tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren öğelere yer verilmemiştir. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Kaynak: webmd.com
İlginizi çekebilir: Zihinsel sağlığımızı anlamak: Stres, anksiyete ve depresyon nedir?