Adet sancısı (dismenore), menstrual döngünün doğal bir parçasıdır ve adet gören çoğu kadın döngü esnasında hafif veya orta şiddetli kramplar yaşar. Rahmin, iç zarı atmak için kasılıp gevşemesi sonucu ortaya çıkan “regl ağrısı” birçok durumda normal karşılanır. Ancak yaygın görüşün aksine, bu ağrının normal kabul edilmediği zamanlar da vardır. Özellikle günlük hayatın aksamasına, iş veya okul performansının engellenmesine neden olacak şiddetteki ağrılar altta yatan başka bir soruna işaret edebilir. 

Önemli not: Bu yazıda yer verilen tüm bilgi ve öneriler bilimsel destekli makaleler baz alınarak, genel bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup herhangi bir uzman tavsiyesi içermemektedir. Sayfa içeriğinde tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren öğelere yer verilmemiştir. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.

Normal regl ağrısı nasıl olur?

Normal kabul edilen regl ağrısı literatürde “primer dismenore” olarak geçer ve rahmin kasılıp gevşemesine neden olan prostagladin hormon seviyelerinin yükselmesiyle ilgilidir. Her kadın adet sancısını farklı deneyimlese de normal kabul edilen sancının başlıca özellikleri şunlardır:

• Genellikle adet döngüsünün hemen öncesinde başlar ve ilk 12 ila 72 saatte en şiddetli boyutlarına ulaşır.
• Daha çok alt karın ve bel bölgelerini etkiler.
• Ağrıya yorgunluk, ishal ve mide bulantısı eşlik edebilir.
• Çoğu durumda reçetesiz ağrı kesiciler ve ısı uygulamaları ile kontrol altına alınır.

Küçük yaşlardan itibaren birçok kadının karşılaştığı ve genellikle önemsemediği regl ağrıları, üreme sağlığı açısından ciddi sorun teşkil edebilir. Normal regl ağrısı ile riskli olanları ayırt etmek ise toplumdaki normalleştirme sebebiyle zor olabilir. Üstelik herkesin acı eşiğinin farklı olması ve ağrıyı farklı deneyimlemesi de teşhisi zorlaştıran etmenlerdendir. Bu noktada regl ağrısı seviyelerini aydan aya takip etmek ve ciddiyetini anlayarak bir uzmana başvurmak kritik önem taşır. Ağrının endişe verici olabileceğine dair yaygın uyarıların başında şu işaretler gelir:

1. Düzensiz ve aşırı şiddetli kanama

Regl döneminde gözlenen kanama genellikle üç ila yedi gün sürer ve ilk iki gün en yoğun düzeye ulaşır. Devamında kanamanın şiddeti giderek hafifler. Döngü boyunca ortalama kan kaybı 30 ila 80 mililitre arasında değişir ve günde 3-4 pedlik kanama normal kabul edilir. Ancak sekiz günden uzun süren veya bu seviyelerin üstünde kanama gözlenen durumlarda altta yatan başka bir sağlık sorununun varlığı sorgulanmalıdır. Bu durumda, saatte ikiden fazla pedin veya tamponun tamamen ıslanması, şiddetli pıhtı atımı gibi semptomlar gözlenebilir. 

Altta yatan neden; rahmin içinde veya üzerinde bulunan miyomlar (iyi huylu tümörler), endometriyal doku büyümeleri veya polipler olabileceği gibi nadir durumlarda rahim kanseri de söz konusu olabilir.

2. Hareket etmeye engel regl ağrısı

Normal regl ağrısı, gün içinde tolere edilebilir şiddettedir ve basit uygulamalarla hafifleme eğilimi gösterir. Ağrının okula veya işe gitmeye engel olması, sosyal aktiviteleri tamamen durdurması ve günlük aktiviteleri imkansız hale getirmesi endişe vericidir. Ağrının yaşam kalitesini doğrudan etkileyen boyutlara ulaşması, potansiyel risklerin araştırılmasını gerektirir. Özellikle 25 yaşın ardından aniden başlayan şiddetli ağrılarda, regl sonlandıktan sonra bile ağrının devam etmesi halinde uzman kontrolü önerilir.

Ağrının ortaya çıktıktan sonra her ay benzer şekilde tekrarlaması, rahim miyomlarının veya adenomiyoz göstergesi olabilir. Aniden ortaya çıkan keskin ağrılar, dış gebelik benzeri acil müdahale gerektiren sorunlara işaret edebilir.

3. Döngüsel olmayan pelvik ağrı

Döngüsel olmayan pelvik ağrı, adet dönemi dışında yaşanan ağrıdır ve özellikle karın bölgesi ile pelvis çevresinde gözlenir. Kendiliğinden oluşabileceği gibi herhangi bir fiziksel aktivite sonucu da tetiklenebilir. Döngüsel olmayan ağrılar, genellikle uzun süren şiddetli adet dönemlerinin ardından gelişir. Bu durum, pelvik ve karın duvarı kaslarının uzun süre spazm geçirmesine yol açarak hissedilen ağrıyı sürekli hale getirebilir. Kasların etrafındaki sinirleri tetikleyerek ağrının regl döngüsü dışına çıkmasına neden olabilir.

4. Cinsel ilişki veya idrar sırasında gelişen ağrı

Regl ağrısının normal kabul edilmediği bir diğer durum ise ağrının gelişme şekliyle ilişkilidir. Cinsel ilişki esnasında, tuvalete giderken ve bağırsak hareketleri sonucu artan pelvik ağrı, rahim iç zarının rahmin dışına büyümesine işaret edebilir. Bu durum; idrar yolu enfeksiyonu, kabızlık ve aşırı hassaslaşmış sinirlerle ilişkili olabilir. Fakat nadir durumlarda, rahmin içini kaplayan endometrium dokusunun, bağırsaklara ve rektuma doğru büyümesinden kaynaklanabilir. 

Şiddetli ağrıyı normalleştirmek ve normalden farklı giden döngüleri görmezden gelmek, sıklıkla karşılaşılan riskli durumlardır. Adet dönemine dair genel normallerin olmaması ve herkesin dönemi farklı deneyimlemesi, olası riskleri daha da artırabiliyor. Bu nedenle regl döngüsünde, kanama seviyesinde ve diğer belirtilerde herhangi bir değişiklik fark ettiğinizde ya da sadece bir şeylerden emin olmadığınızda, kontrole gitmeyi ihmal etmeyin. Erken teşhis, altta yatan nedenlerin araştırılmasına ve gerekli tedaviyi almanıza yardımcı olarak hayat kalitenizi kökten iyileştirebilir.

Önemli not: Bu yazıda yer verilen tüm bilgi ve öneriler bilimsel destekli makaleler baz alınarak, genel bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup herhangi bir uzman tavsiyesi içermemektedir. Sayfa içeriğinde tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren öğelere yer verilmemiştir. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.

Kaynak: huffpost, verywellhealth

İlginizi çekebilir: Regl döneminde doğru beslenme ve egzersiz