Nedenleri ve belirtileriyle travma sonrası stres bozukluğu sorunu

Çoğumuz hayatta mutlaka bir travma yaşarız. Bazen bu travmalardan uzun vadeli etkileri olmadan kurtulmak mümkün olsa da, milyonlarca kişi, travma anına geri dönüşler, kabuslar ve negatif düşünceler gibi durumlarla mücadele etmek durumunda kalabilir. Travma sonrası stres bozukluğu şeklinde adlandırılan bu durum, aslında karşılaştığımız tehlikeli deneyimlerle başa çıkmamıza olanak sağlayan bazı biyolojik mekanizmaların bozulmasından kaynaklanır ve tedavi edilebilir.

Travma sonrası stres bozukluğu nasıl oluşur?

Bu durumu anlayabilmek için öncelikle beynin çok sayıda sıkıntıyı nasıl işlediğini anlamalıyız. Bunlar, sevilen birinin ölümü, aile içi şiddet, yaralanma ya da hastalık, taciz, tecavüz, savaş, araba kazası veya doğal afet olabilir. Bu tür olaylar beynimizde bir tür alarm sistemini aktive eder ve vücudumuz stres hormonu salgılar. Kötü bir durumla karşı karşıyayken stres yaşamamız normal olsa da, buradaki sorun kriz anı yaşanıp bittikten sonra da artan stres hormonu seviyesinin günlerce aynı kalabilmesidir. Gerginliğe, kabuslara ve diğer bazı semptomlara neden olan bu durum, hormon seviyesi dengelendiğinde birkaç gün ila 2 hafta içinde kaybolur. Yine de travmaya maruz kalan küçük bir bölüm, kalıcı problemlere yol açabilir. Hatta bazen geçici olarak ortadan kaybolan bu sorunlar, aylar sonra tekrar ortaya çıkabilir.

Nedenleri ve belirtileriyle travma sonrası stres bozukluğu sorunu

İlginizi çekebilir: 10 adımda travmalardan kurtulup özgürleşin

Semptomlar

Travma sonrası stres bozukluğunun belli başlı bazı semptomları vardır ve bunları 4 temel kategoriye ayırmak mümkündür: Rüyalar ya da geriye dönüşler; korku, öfke ve suçluluk gibi negatif hisler; travmanın anılarını önleme refleksi; ve asabiyet ya da uyumada zorluk gibi tepkisel sendromlar. Herkes bütün semptomları göstermez ya da bunları aynı boyutta ve yoğunlukta deneyimlemez. Travma sonrası stres bozukluğu teşhisinin koyulması ise genellikle 1 aydan fazla süren semptomlar söz konusu olduğunda mümkündür.

Nedenleri

Genetik, sürekli olarak bunaltıcı stres ve önceden var olan psikolojik rahatsızlıklar ya da manevi yardımın eksikliği gibi durumlar, travma sonra stres bozukluğunun risk faktörleridir. Fakat bu bozukluğun altında yatan sebep tıp dünyası için hala bir gizemdir.

Öte yandan semptomların ortaya çıkmasına yol açan bazı bedensel ve duygusal uyarıcılar olabilir. Bunlar genellikle aslında herhangi bir tehlike arz etmeyen fakat güçlü bedensel ve duygusal tepkileri hatırlatan günlük yaşantılar olabilir. Örneğin, kamp ateşinin kokusu, kişiye yanan bir evde kapalı kalmayı anımsatabilir. Travma sonrası stres bozukluğu yaşayan bir kişi için böyle bir durum, kendini yalnız hissetmesine neden olabilir.

Ne yapılmalı?

Eğer travma sonrası stres bozukluğundan muzdarip olduğunuzu düşünüyorsanız, ilk yapmanız gereken şeyin sizi mümkün olan pek çok kaynağa yönlendirebilecek bir uzmana danışmak olduğunu söyleyebiliriz. Psikoterapi bu sorun için oldukça etkili bir yöntemdir. Bu şekilde hastalar, tetikleyicileri daha iyi anlar. Öte yandan bazı ilaçlar da semptomları kontrol altına almaya yardımcı olabilir. Bu açıdan faydalı olabilecek diğer şeyler ise farkındalık egzersizleri ve fiziksel aktivite olabilir.

İlginizi çekebilir: Nefes alma teknikleriyle iç huzuru yakalamanın formülü

Bir yakınınızın travma sonrası stres bozukluğu yaşadığını düşünüyorsanız da, manevi destek, kabul ve empatinin iyileşmede en önemli şeyler olduğunu unutmamalısınız. Yapacağınız en iyi şey, deneyimledikleri olayın hikayesine inandığınızı ve tepkileri için onları suçlamadığınızı kendilerine göstermek olacaktır. Eğer kabul ederlerse, teşhis ve tedavi için onları cesaretlendirmeyi de ihmal etmemelisiniz.

Travma sonrası stres bozukluğuyla ilgili daha fazla şey öğrenmek için aşağıdaki videoyu izleyebilirsiniz:

The psychology of post-traumatic stress disorder – Joelle Rabow Maletis

 

Kaynak
TedEd

Uplifers
Kaliteli ve mutlu yaşam koçunuz!