Matcha mı, hojicha mı: Kavrulmuş Japon çayı neden yükselişte?

Matcha son yıllarda öylesine büyüdü ki talep artık üretimin hızını zorlamaya başladı. Japonya’daki yüksek kaliteli matcha üretimi artmasına rağmen sıcak hava koşulları, sınırlı üretim kapasitesi ve geleneksel işleme yöntemleri küresel talebi karşılamayı güçleştiriyor. Bu nedenle matchanın gölgesinde kalan diğer Japon çayları içinse tam tersine yeni bir dönem başlıyor. Bunların başında da hojicha geliyor.

Kafelerde sıcak ve soğuk latte olarak son dönemde daha sık karşımıza çıkmaya başlayan hojicha, matchanın parlak yeşiline oldukça uzak bir görüntüye sahip. Kahverengiye çalan rengiyle biraz açık renkli bir kahveyi andırsa da kavrulmuş fındık ve karamelimsi notalarıyla klasik lezzetlerden epey ayrışıyor. Üstelik düşük kafein içeriği sayesinde günün ilerleyen saatlerinde de tercih edilebilecek bir seçenek olarak öne çıkıyor.

Dolayısıyla hojicha’nın yükselişi matchanın uzun süredir oturduğu tahtı zorlamaya en iyi aday olabilir. Japon çay kültürünün uzun zamandır parçası olan hojicha, şimdi küresel kahve kültüründe kendine yer edinirken faydaları ve farklı tarifleriyle de daha görünür hale geliyor.

Hojicha nedir?

Hojicha, tıpkı matcha ve sencha gibi “Camellia sinensis” olarak adlandırılan aynı bitki yapraklarından üretiliyor. Bu da onu bir tür Japon yeşil çayı yapıyor. Ancak toplanan çay yaprakları matchadaki gibi taze bırakılmak yerine üretimin son aşamalarında yüksek sıcaklıkta kavruluyor. Böylece hojichaya özgü o kahveye çalan renk ortaya çıkıyor. 

Hojicha’nın bugünkü biçiminin Japonya’da 20. yüzyılın başlarında geliştiği kabul ediliyor. Kyoto’da elde kalan çay yapraklarını ve saplarını değerlendirmek için kavurma yöntemlerinin kullanılmaya başlaması, çayın yaygınlaşmasıyla ilişkilendiriliyor. Matchadan farklı olarak hojicha Japonya’da daha çok gündelik bir çay olarak tüketiliyor. Akşam yemeklerinden sonra içilmesi veya daha hafif bir seçenek olarak tercih edilmesi de bu karakterinin parçası. 

Hojicha yapımında genellikle Japonya’da geleneksel olarak en çok tüketilen iki yeşil çay bitkisi olan bancha veya sencha kullanılıyor. Bu yapraklar; hasat zamanı, lezzet profili ve yaprak kalitesi bakımından birbirinden ayrışıyor. Bazı hojicha çeşitlerinde ise yaprakların yanı sıra sap ve gövde kısımları da kavruluyor. Kavurma işlemi sırasında çayın aşina olduğumuz koyu yeşil tonu kahverengiye dönüyor ve bitkisel aromaların yerine daha fındıksı, hafif tatlı, karamelize ve zaman zaman dumansı notalar baskın hale geliyor.

Matcha ve hojicha arasındaki farklar neler?

Matcha ve hojicha aynı çay bitkisinden gelseler de bardakta birbirinden oldukça farklı deneyimler sunuyor. Matcha daha canlı ve bitkisel karakteriyle öne çıkarken hojicha kavurma işlemi sayesinde daha sıcak ve yumuşak bir lezzete sahip oluyor. Bu nedenle seçim yapmak biraz da içecekten günün hangi saatinde ne beklediğinizle ilgili.

• Matcha için gölgede yetiştirilen tencha yaprakları öğütülerek ince bir toz haline getiriliyor. Hojicha ise hazırlanmış yeşil çayın kavrulmasıyla elde ediliyor.
• Matchada bitkisel, umami ve zaman zaman belirgin acılık hissedilirken hojicha daha sıcak, kavruk ve hafif tatlı aromalara sahip.
• Matchanın canlı yeşiline karşılık hojicha demleme biçimine göre altın kahverengiden daha koyu tonlara uzanabiliyor.
• Kullanılan yaprakların ve sapların özellikleriyle üretim yöntemi kafein oranında rol oynuyor. Hojicha düşük kafein oranıyla akşam saatlerinde çay veya kahve içmek isteyen kişiler için daha uygun bulunabiliyor. 
• Matcha uzun zamandır çay seremonisiyle güçlü bir bağ taşırken hojicha Japonya’da daha gündelik bir içecek olarak konumlanıyor. Her ikisi de günümüz modern kahve kültürüne uyum sağlıyor.

Bu yüzden hojicha’yı daha hafif bir matcha gibi düşünmek çok doğru değil. Üretim teknikleri değiştikçe renkleri, aromaları ve kafein profilleri de farklılaşıyor. Aynı çay ailesinin iki üyesi olan bu iki lezzet birbirinden oldukça farklı beklentilere karşılık veriyor. 

Hojicha’nın faydaları nelerdir?

Hojicha bir wellness ürünü olarak yeni yeni görünürlük kazansa da sonuçta yeşil çay ailesinin bir üyesi. Kavurma işlemi çayın kimyasal yapısını değiştiriyor; bazı kateşinlerin ve amino asitlerin miktarı azalırken kendine özgü aromatik bileşikler ortaya çıkıyor. Dolayısıyla hojichanın faydalarını matchayla tamamen aynı kabul etmek doğru değil. Hojicha sade şekilde tüketildiğinde günlük çay rutinine farklı avantajlar ekleyebiliyor.

• Hojicha, polifenoller ve flavonoidler gibi antioksidan bileşenleri sayesinde hücreleri oksidatif strese karşı korumaya katkı sağlayabiliyor.
• Matcha ve bazı yeşil çaylara kıyasla genellikle daha az kafein içerdiği için özellikle öğleden sonra ve akşam saatlerinde daha rahat tercih edilebiliyor.
• Kavurma işlemi çayın burukluğunu azaltıyor. Bu da klasik yeşil çayın keskin veya bitkisel tadını sevmeyenler için hojichayı daha kolay içilebilir hale getiriyor.
• Şekersiz ve sade şekilde tüketildiğinde düşük kalorili bir sıcak içecek olarak günlük sıvı tüketimine katkı sağlıyor.
• Yemek sonrasında tercih edildiğinde yumuşak içimiyle mideyi ve sindirim sistemini rahatlatabiliyor.
• Kavruk ve hafif tatlı aroması sayesinde ekstra şeker eklemeden de tatmin edici bir içim sunabiliyor.

Hojicha latte nasıl hazırlanır?

Hojicha geleneksel olarak çay şeklinde tüketilse de günümüz kahve kültüründe daha çok sıcak ve soğuk latte formuyla karşımıza çıkıyor. Yapım aşaması ise zaten çoğumuzun bildiği matcha hazırlık aşamalarına benziyor. Yaprak veya toz formunda satılan hojicha bitkisinden evde kendi karışımlarınızı hazırlamak isterseniz şu adımları takip edebilirsiniz:

Yaklaşık bir çay kaşığı hojicha tozunu 60 ml kadar sıcak suyla karıştırın. Yaprak hojicha kullanıyorsanız yaklaşık 8 gram çayı 240 ml suyla demleyebilirsiniz. Her iki tarifte de suyu kaynatmamaya ve ortalama 80°C’ye kadar ısıtmaya özen göstermeniz önemli. 

1. Bir fırça edinerek karışımı topak kalmayana kadar çırpın.
2. Üzerine yaklaşık 200 ml sıcak süt veya tercih ettiğiniz bitkisel içeceği ekleyin.
3. İsterseniz az miktarda bal, akçaağaç şurubu veya vanilyayla tatlandırın.
4. Soğuk hojicha latte için karışımı buz dolu bir bardağa döküp üzerine soğuk sütle tamamlayın.
5. Kavurma derecesi ve kullanılan çayın türü değiştikçe demleme süresini damak tadınıza göre ayarlamanız mümkün.

Hojicha matchaya alternatif olabilir mi?

Hojicha matcha kadar keskin olmayan tadı, düşük kafein oranı ve latte formatına kolayca uyum sağlaması gibi nedenlerle hızla yükselen kahve trendleri arasındaki yerini aldı. Ancak bu, doğrudan matchanın yerini alacağı anlamına gelmiyor. Özellikle matchanın keskin tadına alışamayanlar için yumuşak bir içim keyfi sunmasıyla ilgi çekerken soğuk ve sıcak kahve formatlarının yanı sıra kahve ve kurabiye gibi tariflere de eklenebiliyor. Bununla birlikte sosyal medyanın parlak renklerden hoşlanan dünyasına aslında tanıdık görüntüsüyle dahil oluyor. Onun farkı, daha çok sunduğu sakin içim karakterinden ve kavruk fındıksı lezzetinden geliyor.

Matchanın enerjik karakteri, yoğun aroması ve ikonik yeşil rengiyle güçlü bir tezat oluşturan hojicha, biraz daha farklı ihtiyaçlara hitap ediyor. Bu nedenle matchanın yükselişini gölgelemekten veya ona rakip olmaktan çok, kahve kültüründeki lezzetleri zenginleştiren yeni ve farklı bir üye olmaya hazırlanıyor.

Kaynak: perfectdailygrind, foodnavigator

İlginizi çekebilir: Matchadan sonra şimdi de ube: Mor latte trendinin yükselişi