Ebeveynlik uzun yıllar iki uç kutba ayrıldı: Kontrolcü, hırslı ve mükemmeliyetçi A tipi ebeveynler ile rahat, esprili ve serbest B tipi ebeveynler. Ancak bugün bu listeye bir üçüncüsü olan C tipi ebeveynlik de eklenmiş durumda. Son yıllarda sosyal medyada popülerlik kazanan C tipi ebeveynlik, geleneksel yaklaşımların dışına çıkarak çok daha gerçekçi ve sağlıklı bir model sunuyor. Katı rutinler ve aşırı rahatlık arasında denge kurarak ebeveyn-çocuk bağını kuvvetlendiriyor. 

C tipi ebeveynlik nedir?

Resmi bir ebeveynlik tarzı olmamasına rağmen birçok modern anne babanın benimsediği C tipi ebeveynlik, en temelde dengeyi temsil ediyor ve hem A hem B tipi ebeveynlik modellerinden bir parça esinleniyor. Ne çok katı ne de çok esnek olan bu yaklaşım, 3C felsefesinden besleniyor. Cool (sakin), connected (bağlantıda) ve compassionate (şefkatli) kelimelerinden doğan bilinçli ebeveynlik biçimi; çocuk ve ebeveyn arasında sağlıklı ilişki kurmayı hedefliyor. 

A tipi ebeveynler günlük rutinleri, okul hedefleri ve yaklaşan aktiviteleri titizlikle takip ederek çocukların omzuna gerekenden fazla baskı ve sorumluluk yükleyebiliyor. Spontane ve esnek olma eğilimindeki B tipi ebeveynlikte ise çocuk, kurallara uymayan ve eylemlerinin sorumluluğunu almayan bir bireye dönüşebiliyor. İki uç arasında denge kuran C tipi ebeveynlik tarzı, esneklik ve planı aynı anda sunarak çok daha sürdürülebilir ve samimi bir yaklaşım sergiliyor. Belirli konularda katı olan bu ebeveynler diğer alanlarda hoşgörülü davranarak çocukla daha güçlü bağ kuruyor. 

Örneğin; çocuğun okul sonrası aktivitesine katılan bir ebeveyn, genel kontrol yaparken mikro yönetim yapmıyor ve çocuğa eğlenmesi gereken alanı tanıyor. Ayrıca çocuğun hayal kırıklığına uğradığı durumlarda onun yanında oluyor ama ceza korkusu veya mükemmellik beklentisi aşılamıyor. Bunun yerine çocuğu, sorunu kendi başına çözmeye teşvik ediyor. Bu yaklaşım, çocukların daha yüksek bilinç ve öz güven sahibi bireyler olarak gelişmesine katkı sağlıyor. Ayrıca bağımsızlık bilincini aşılıyor.

C tipi ebeveynin özellikleri

C tipi ebeveynliğin, 3C felsefesinden yola çıkarak ebeveyn-çocuk ilişkisini geliştirdiğini söyledik. Gelelim bu felsefenin yapı taşlarına:

1. Yeterince iyi (cool)

C tipi ebeveyn, çocuğundan mükemmel olmasını ve her şeyi kusursuz yapmasını istemez. Çünkü bu kadar yüksek beklentilerin gerçekçi olmadığını, tersine hem güven kırıcı hem de stresli olduğunu bilir. Bunun yerine “yeterince iyi” kavramına odaklanır ve olumsuz durumları, geliştirmeye açık alanlar olarak tanımlar. Bu tutum; çocuğun güçlü ve eksik yanlarını tanımasına, bireysel heyecan ve ilgi alanlarının tespit edilmesine yardımcı olan doğal bir gelişim sürecini destekler.

2. Duygusal bağlantı (connected)

C tipi ebeveyn için çocuk ile arada kurulan bağdan daha önemli bir şey yoktur. Bu nedenle kurallar, rutinler ve disiplin asla ilişki kalitesinin önüne geçmez. Çocuğun bir kriz anından geçmesi kuralları çiğneme olarak görülmez ve kendi içinde ayrıca sorgulanır. Bu da davranışları cezalandırmadan önce duyguyla bağlantı kurmayı gerektirir ve çocuktaki empati gücünü geliştirir. 

3. Şefkat (compassionate)

C tipi ebeveyn için şefkat kavramı sadece çocuk ile sınırlı değildir. Çünkü çocuk yetiştiren ebeveynin de en az onun kadar şefkate ve desteğe ihtiyacı vardır. Çocuğun başarısızlıklarını kendi yetersizliğine bağlayan ebeveynlerin tutumunu reddeder. Bunun yerine kendine nazik davranır, bireysel alanına ve gelişimine önem verir, dinlenmeye vakit ayırır. Bu da ebeveynlik işini daha motive, içten ve samimi yapmasını sağlar.

Nasıl C tipi ebeveyn olursunuz?

C tipi ebeveynlik yaklaşımını benimsemenin, aile dinamiklerine birçok olumlu etkisi vardır. Her şeye koşan ebeveynlerdeki kronik yorgunluk ve tükenmişlik hissi, C tipi ebeveynlerde gözlenmez. Sınırları daha sakin ve mantıklı şekilde belirleyen bu tür bir ebeveyn, çocuk için en sürdürülebilir ve eğlenceli sistemi geliştirmede de ustadır. Bu da aradaki ilişkinin açık ve samimi olmasını sağlarken; çocuğu pek çok açıdan geliştirerek kendi ayakları üstünde durabilen, öz güven sahibi bir bireye dönüştürür. 

• Evdeki genel stresin ve kaosun ortadan kalkmasından, çocukta sorumluluk bilincinin gelişimine kadar birçok faydaya sahip olan bu ebeveynlik yaklaşımını, birkaç adımda günlük hayata uygulayabilirsiniz:
• Çocuğunuzun üzerindeki performans ve kusursuzluk baskısını azaltın. Çocuğunuzu proje olarak görmek yerine kendi fikirleri ve zevkleri olan bir insan olarak görmeye başlayın. Onun adına gelecek planları yaparken keyif alacağı yeni yollar açmaya ve kendi fikrini geliştirmesini teşvik etmeye özen gösterin.
• Çocuğunuzun sizi zorlayan davranışlarına ani tepki vermeden önce üst üste üç derin nefes alıp verin ve sinir sistemini dengeleyin. Ardından sakinliğinizi koruyarak olaya daha geniş çerçeveden bakın ve onun sizi dinlemesini sağlayacak en mantıklı ve dingin yöntemi deneyin.
• Birlikte geçirdiğiniz zamanın uzunluğuna değil, kalitesine odaklanın. Birbirinizle göz teması kurabileceğiniz telefonsuz kısa aralıklar belirleyin ve birlikteliğin tadını çıkarın.
• Kendi ilgi alanlarınızı ve hayattan isteklerinizi, çocuğa aşılamayın. Bırakın o kendi hobilerini yaşam yolunda kendiliğinden bulsun.
• Kendinize alan tanımaktan çekinmeyin ve bunu suçluluk duygusuyla karşılamayın. Öz bakımınızı iyi yapmanız, çevrenize ve en başta çocuğa daha sakin, mutlu, dengeli bir ruh haliyle dokunmanızı sağlar.

Kaynak: popsugar, greenlight

İlginizi çekebilir: Yoğun ebeveynlik çocuklar için faydalı mı zararlı mı?