Yaz aylarında güneşin tadını çıkarmak hepimizin hakkı. Ancak güneşle geçirilen keyifli saatlerin uzun vadede cilt sağlığı üzerinde oluşturabileceği etkileri de unutmamak gerekiyor. Özellikle son yıllarda görülme sıklığı artan melanom, erken fark edildiğinde büyük ölçüde tedavi edilebilen ancak geç kalındığında ciddi sonuçlara yol açabilen cilt kanserlerinden biri.
Peki hangi benler risk taşıyor? Güneşten nasıl korunmalıyız? Erken tanı neden hayat kurtarıyor?
Bodrum Amerikan Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Uzm. Dr. Ebru Şimşek bu röportajında, melanomun nasıl geliştiğini, kimlerin daha fazla risk altında olduğunu ve hangi ben değişikliklerinin dikkate alınması gerektiğini anlatıyor. Ayrıca, erken tanının neden hayati önem taşıdığını, güneşten korunma konusunda dikkat edilmesi gereken noktaları ve cilt sağlığını korumaya yönelik etkili önerilerini paylaşıyor.
Melanom nedir?
Melanom, cilde rengini veren melanosit adı verilen hücrelerden gelişen ve en agresif cilt kanseri türlerinden biri olarak kabul edilir. Tüm cilt kanserlerinin küçük bir bölümünü oluştursa da, cilt kanserine bağlı ölümlerin önemli kısmından sorumludur. Bunun en önemli nedeni ise hastalığın ilerlediğinde hızla yayılabilmesidir. Ancak sevindirici olan nokta, erken evrede tanı konulduğunda tedavi başarısının oldukça yüksek olmasıdır.
Kimler daha fazla risk altında?
Melanom gelişiminde en önemli çevresel risk faktörü yoğun ultraviyole (UV) ışınlarına maruz kalmaktır. Özellikle çocukluk ve gençlik döneminde yaşanan güneş yanıkları ilerleyen yaşlarda riski artırabiliyor.
Uzm. Dr. Ebru Şimşek’e göre şu kişiler daha dikkatli olmalı:
- Açık tenli bireyler
- Çok sayıda veya atipik bene sahip olanlar
- Ailesinde melanom öyküsü bulunanlar
- Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler
- Sık solaryum kullananlar
Her ben masum olmayabilir
Melanom her zaman mevcut bir ben üzerinden gelişmeyebilir. Daha önce normal görünen bir cilt bölgesinde de ortaya çıkabileceği için ciltte oluşan yeni değişiklikleri takip etmek büyük önem taşır.
Dermatologların ben değerlendirmesinde kullandığı en pratik yöntemlerden biri ise ABCDE kuralı.
ABCDE kuralı nedir?
Beninizde aşağıdaki değişikliklerden biri varsa vakit kaybetmeden bir dermatoloji uzmanına başvurmanız önerilir:
- A (Asimetri): Benin iki yarısı birbirine benzemiyorsa
- B (Border – Sınır): Kenarlar düzensiz veya girintili çıkıntılıysa
- C (Color – Renk): Tek renk yerine farklı tonlar içeriyorsa
- D (Diameter – Çap): Yaklaşık 6 mm’den büyükse
- E (Evolution – Değişim): Zaman içinde büyüyor veya görünümü değişiyorsa
Ayrıca kaşıntı, kanama, kabuklanma ya da iyileşmeyen yeni bir lezyon da mutlaka uzman değerlendirmesi gerektiriyor.
Erken tanı neden bu kadar önemli?
Melanom tanısında ilk basamak dermatolojik muayenedir. Gerekli durumlarda dermoskopi ile benler ayrıntılı olarak incelenebilir ve şüpheli görülen lezyonlardan biyopsi alınarak kesin tanı konulur.
Erken evrede saptanan melanomların büyük bölümü cerrahi yöntemlerle tamamen tedavi edilebilirken, ileri evrelerde ise son yıllarda geliştirilen immünoterapiler ve hedefe yönelik tedaviler sayesinde tedavi seçenekleri önemli ölçüde gelişmiştir.
Güneşten korunmak sadece yaz tatilinde önemli değil
Melanomdan korunmanın en etkili yolu bilinçli güneş alışkanlıkları geliştirmek.
Uzm. Dr. Ebru Şimşek’in önerileri şöyle:
- Özellikle 10.00-16.00 saatleri arasında doğrudan güneş altında uzun süre kalmayın.
- Geniş kenarlı şapka, koruyucu kıyafet ve UV filtreli güneş gözlüğü kullanın.
- En az SPF 30 ve geniş spektrumlu güneş koruyucuları yeterli miktarda uygulayın.
- Güneş koruyucunuzu gün içinde düzenli olarak yenileyin.
- Solaryum kullanımından kaçının.
Cildinizi ayda bir kez kontrol edin
Uzmanlara göre cilt sağlığını korumanın en önemli yollarından biri kişinin kendi cildini düzenli olarak gözlemlemesi.
Ayda bir kez benlerinizi ve cildinizde oluşan yeni değişiklikleri kontrol etmek, risk grubundaysanız dermatoloji muayenelerini aksatmamak ve şüpheli bir değişiklik fark ettiğinizde vakit kaybetmeden uzman görüşü almak, melanomun erken tanınmasında büyük rol oynuyor. Çünkü melanom, erken teşhis edildiğinde büyük oranda tedavi edilebilen bir hastalık.
*Bu yazı Amerikan Hastanesi Katkılarıyla hazırlanmıştır.