Sürekli iyi olmaya çalışma baskısı, çoğu zaman fark edilmeyen olumsuz etkilere yol açar. İnsan, iyi hissetmediği anları düzeltmesi gereken bir sorun gibi görmeye başladığında duyguları anlamaya çalışmaktan çok onları bastırmaya eğilim gösterir. Her gün daha güçlü, daha dengeli ve daha olumlu olma çabası, bir süre sonra ruhu dinlendirmek yerine sessiz bir yorgunluk üretiyor. Bu yorgunluk, gerekli önlem alınmadığında kişinin kendisiyle kurduğu bağı zayıflatarak içsel dengeyi fark ettirmeden olumsuz etkiler. Bu içerikte sürekli iyi olmaya çalışmanın gizli yorgunluğunu ele alıyoruz…

Sürekli iyi olma baskısı nedir?

Sürekli iyi olma baskısı, kişinin her durumda güçlü, mutlu ve dengeli hissetmesi gerektiğine dair içsel bir zorunluluk hissetme halidir. Baskı, olumsuz duyguların kabul edilmeden bastırılmasına yol açabilir. Zamanla kişi, iyi hissetmediği anlarda kendini yetersiz ya da hatalı görmeye başlayabilir.

Sürekli iyi olma baskısı çoğu zaman toplumsal beklentiler, kişisel gelişim söylemleri ve sosyal medyada paylaşılan içeriklerle birlikte gelir. Kişi sürekli “Pozitif kal”, “Kendinin en iyi halini yansıt” gibi mesajlara maruz kaldığında, duygusal çeşitliliği göz ardı edebilir. Bu da insanın doğal duygu akışını yaşamasını zorlaştırabilir. 

Sürekli iyi olma baskısı, kişide uzun vadede ruhsal yorgunluk ve tükenmişlik hissi yaratır. Kişi, kendini olduğu haliyle kabul etmekte zorlanırken içsel eleştirileri de artış gösterir. Bunun yerine psikolojik denge, çoğu zaman kendini her zaman iyi hissetmek değil, her duyguyla temas kurabilmektir. 

Sürekli iyi olma baskısından nasıl kurtulursunuz?

Sürekli iyi olma baskısından kurtulmak için öncelikle kendinizle kurduğunuz ilişkiyi yeniden gözden geçirmeniz gerekir. Her duygunun geçerli ve insani olduğunu kabul ederek baskının gücünü azaltabilirsiniz. İlk olarak kendi iç sesinizi fark edin ve sonrasında kıyaslamayı ve mükemmeliyetçiliği sorgulayın. 

Peki, sürekli iyi olma baskısından nasıl kurtulursunuz? İşte yanıtı:

1- İyi hissetmemenin normal olduğunu kabul edin

Sürekli iyi olma baskısını azaltmak için öncelikle iyi hissetmemenin normal olduğunu kabul etmelisiniz. İnsan ruhu, her zaman dengede olmak zorunda değildir ve dalgalanmalar oldukça normaldir. Üzüntü, kaygı ya da yorgun hissetmek gibi olumsuzluklar, doğrudan başarısızlık göstergesi olarak değerlendirilmez. Bu duygulara alan açmak, onları bastırmaktan çok daha iyileştirici olabilir. 

2- Olumsuz duygularla savaşmadan onları anlayın

Olumsuz duygularla savaşmak yerine onları anlamaya çalışın. Bu doğrudan ruhsal yükü hafifleten bir unsurdur. Bastırılan duygular kaybolmaz, çoğu zaman yoğun şekilde geri döner. Duyguların mesajını fark ederek içsel dengeyi yeniden kurmaya yardımcı olabilirsiniz. 

Olumsuz duyguları anlamak için şunları yapabilirsiniz:

• Duygularınızı etiketlemek yerine hissetmeye izin verin
• “Neden böyle hissediyorum?” sorusunu yargısız sorun
• Duyguların geçici olduğunu kendinize hatırlatın
• Kendinizi düzeltmeye çalışmadan gözlemleyin

3- Daha iyi olmalıyım yanılgısına kapılmayın

Sürekli daha iyi olmanız gerektiği düşüncesi, ilk etapta gelişim motivasyonu gibi görünebilir. Ancak bu durum zamanla yetersizlik hissini körükleyen bir baskıya dönüşecektir. İnsan duyguları ve enerjisi dalgalıdır, her gün aynı performansı göstermek ya da her an iyi hissetmek gerçek dışıdır. Bu yanılgı, mevcut hali değersizleştirerek kişinin kendisiyle olan ilişkisini zedeler. 

Kendinizi sürekli bir sonraki versiyonunuza odaklamak yerine şu an bulunduğunuz noktayı kabul edin. Ruhsal dengeyi korumak için önemli olan bu adım, gelişimi zorunluluk olarak değil ihtiyaç ve farkındalıkla alakalı bir olgu olarak görmenizi sağlar. 

4- Kıyaslamayı bırakın

Kıyaslama alışkanlığı, sürekli iyi olma baskısını besleyen en güçlü etkenler arasında yer alır. Çünkü başkalarının görünen yaşamlarını kendi iç dünyanızla karşılaştırmanıza neden olur. Herkesin koşulları, yükleri ve ilerleme hızı farklıdır. Bu farkları yok sayarak yapacağınız karşılaştırmalar, kaçınılmaz olarak yetersizlik duygusunu besler. Kendi yolunuza odaklanmak, neyi ne zaman ve nasıl yaşadığınızı kabul etmek, doğrudan zihinsel yükünüzü hafifleten, daha dengeli bir ruh haline kavuşmanızı sağlayan bir davranıştır. 

5- Sosyal medya kullanımını sınırlayın

Sürekli iyi olma baskısının altında yatan en önemli sebeplerin başında sosyal medya geliyor. Sosyal medya, kişiyi sürekli mutlu ve başarılı olma düşüncesiyle besleyerek iyi olma baskısını artırır. Filtrelenmiş hayatlara uzun süreler maruz kalmak, farkında olmadan beklentileri yükseltir ve kendinizle ilgili memnuniyetsizlik yaratır. Günlük sosyal medya kullanım süresini azaltarak takip edilen hesapları bilinçli seçip dijital molalar vermeniz oldukça önemlidir. Bu şekilde dikkatiniz başkalarının hayatından kendi ihtiyaçlarınıza yönelir.

6- Kendinize karşı şefkatli bir dil kullanın

İç dünyanızın tonunu belirleyen ve sürekli iyi olma baskısını doğrudan etkileyen unsurlardan bir diğeri de kendinize karşı kullandığınız dildir. Kendinize karşı yapacağınız sert ve eleştirel iç konuşmalar, hataları büyütürken duygusal yorgunluğu da artırır. Daha anlayışlı bir dil ise zor anlarda psikolojik dayanıklılığı güçlendirir. 

Kendinize karşı şefkatli bir dil kullanmak için şunları yapabilirsiniz:

• Kendinizle konuşurken bir yakınınıza hitap ediyormuş gibi olun
• “Yetersizim” yerine “zorlanıyorum” demeyi deneyin
• Hataları kişilik değil, deneyim olarak değerlendirin
• Küçük ilerlemeleri fark edip takdir edin

7- Mükemmeliyetçi olmayın

Sürekli daha iyi olma zorunluluğu yaratan unsurlardan biri de kişinin çok fazla mükemmeliyetçi olmasıdır. Kişinin kendisinden hatasız olmasını beklemesi, ilerlemeyi desteklemek yerine kaygıyı daha da çok artıracaktır. Tüm sürecin sonunda tatmin duygusu da gecikebilir. Yapılanı yeterli görmeyi öğrenmek, gelişimi durdurmanın aksine daha sağlıklı ve gerçekçi hedefler koymayı sağlar. Kusurlarınıza izin verin, böylece zihinsel yükü azaltabilir, yaşamdan alınan hazzı artırabilirsiniz. 

8- Gerektiğinde profesyonel destek alın

Sürekli iyi olmaya çalışmanın baskısı günlük yaşamı, ilişkileri ve ruh halini belirgin şekilde etkilemeye başladığında profesyonel destek almanız gerekir. Psikolog ya da psikiyatrist desteği, duyguları bastırmadan anlamlandırmaya ve sağlıklı başa çıkma yolları geliştirmeye yardımcı olabilir.

Günümüzde iyi olmak bir zorunluluk mu?

Günümüzde iyi olmak, çoğu zaman doğal bir halden ziyade toplumsal bir baskıya dönüşmüş durumdadır. Sürekli pozitif, üretken ve güçlü görünme baskısı, duyguların bastırılmasına ve içsel yorgunluğa yol açabiliyor. Özellikle hızlı yaşam temposu, görünür olma kültürü gibi davranışlar, iyi olmayı tercih olmaktan çıkararak zorunluluk haline getirebiliyor. 

Günümüzde iyi olmayı bir zorunluluk haline getiren bazı unsurlar:

• Sosyal medyada mutlu ve başarılı olma algısının sürekli vurgulanması
• İş hayatında duygusal dayanıklılığın abartılı şekilde yüceltilmesi
• Olumsuz duyguların zayıflık olarak etiketlenmesi
• Kişisel gelişim söylemlerinin hep daha iyisini dayatması

Kendini geliştirme zorunluluğunun gizli yorgunluğu

Kendini geliştirme kültürü, ilk bakışta motive edici gibi görünse de zamanla kişiyi sürekli eksik hissettiren gizli bir yorgunluk yaratır. Daha verimli, daha mutlu ve daha başarılı olma baskısı, dinlenmeyi suçlulukla, durmayı ise başarısızlıkla eşleştirebilir. Bu döngüde kişi, gerçekten neye ihtiyacı olduğunu fark edemeden gelişim adı altında tükenmişliğe sürüklenebilir. 

Toplumun dayattığı mutluluk anlayışı

Toplumun dayattığı mutluluk anlayışı, çoğu zaman tek tip ve ulaşılması zor bir ideal üzerinden şekillenir. Sürekli gülümseyen, başarılı ve sorunsuz bir hayat beklentisi, bireysel gerçeklikleri görünmez kılabilir. Bu da mutluluk algısıyla beraber duygusal çeşitliliği dışlayarak kişilerin kendilerini yetersiz hissetmesine ve içsel baskının artış göstermesine neden olabilir. 

Olumsuz duygular neden bastırılıyor?

Olumsuz duygular, günümüzde daha çok toplum tarafından zayıflık, başarısızlık ya da kontrolsüzlük göstergesi olarak algılandığı için bastırılmaktadır. Üzüntü, öfke, kaygı ya da korku gibi duyguların düzeltilmesi gereken haller olduğu düşüncesi, bireyin bu duygularla temas kurmak yerine onları gizlemesine yol açar. Oysa her duygu, yaşanan deneyimlere dair önemli mesajlar içerir. Bastırıldığında ortadan kaybolmaz, aksine içsel baskıyı artırarak farklı şekillerde ortaya çıkabilir. 

Olumsuz duyguları bastırma nedenleri şu şekilde sıralanabilir:

• Duygularını göstermeyen bireylerin daha dayanıklı olduğu inancı
• Sürekli iyi hissetmenin idealize edilmesi
• Olumsuz duyguların eleştiri veya dışlanma getireceği düşüncesi
• Duyguların yönetilemez olduğu varsayımı
• Duygulara zaman ayırmanın “zayıflık” sayılması

Psikolojik sağlamlık gerçekte nedir?

Psikolojik sağlamlık, her koşulda güçlü kalmak, hiç sarsılmamak ya da sürekli olumlu hissetmek anlamını taşımaz. Aksine, zorlayıcı duygularla temas kurabilme, yaşanan olumsuzluklar karşısında kendini tamamen kaybetmeden ayakta kalabilme ve duygusal iniş çıkışları insan olmanın doğal parçası olarak kabul edebilme becerisini tanımlar. Psikolojik olarak sağlam kişiler, acıdan kaçmak yerine onu fark eder, duyguları bastırmak yerine onu anlamlandırmaya çalışır. Bu sağlamlık, duygusal esneklikle ve kendine karşı dürüst olabilmeyle yakından ilişkilidir. 

Gerçek hayatta psikolojik sağlamlık, yaşanan deneyimlerden hiç etkilenmemek anlamına gelmiyor. Etkilenmeye rağmen yoluna devam edebilmeyi gerektirir. Kırılganlıkla temas edebilmek, yardım istemekten kaçınmamak ve gerektiğinde durup dinlenebilmeyi bilmek, ilgili sürecin en önemli parçalarını oluşturur. Kişi her şey yolundaymış gibi davranmak zorunda olmadığını kabul ettiğinde, içsel gücünü daha sağlıklı bir zeminde inşa edebilir.

Sürekli daha iyi olma baskısının psikolojik yükü

Sürekli daha iyi olma baskısı, bireyin mevcut halini yeterli görmemesini, zihinsel olarak dinlenmesine izin vermeyen görünmez bir yük oluşturur. Kişi, kendini geliştirme düşüncesiyle yola çıksa da zamanla bu süreç bir ihtiyaçtan çok zorunluluğa dönüşebilir. Her an daha üretken, daha güçlü ya da daha mutlu olma beklentisi, kişinin kendiyle kurduğu ilişkiyi yıpratır ve içsel bir huzursuzluk hali yaratır. 

Sürekli iyi olma baskısının psikolojik yükü şunlarla ifade edilebilir:

• Kronik yetersizlik hissi ve kendini sürekli eksik görme
• Hata yapma korkusunun artması ve içsel eleştirinin yoğunlaşması
• Olumsuz duyguları bastırma eğilimi ve duygusal kopukluk
• Sürekli kıyaslama nedeniyle öz saygının zayıflaması
• Dinlenme ve durma ihtiyacının suçlulukla bastırılması

Oluşan bu psikolojik yük, zamanla tükenmişlik, kaygı ve duygusal donukluk gibi sonuçlara yol açabilir. Kişi gelişmek isterken kendi sınırlarını görmezden gelmeye başlar ve bu durum ruhsal dengeyi olumsuz etkiler. Bunun yerine gerçek iyilik hali, sürekli daha iyi olmaya çalışmaktan çok, mevcut haliyle kendine alan tanıyabildiğinde güçlenmektedir.

Kaynak: psychologytimes

İlginizi çekebilir: Kuşaklar arası travmayı iyileştirmenin 5 yolu