Geleneksel tatil anlayışlarının rafa kalktığı günümüzde artık sadece bir yerlere gitmek, tek başına yeterli olmuyor. Özellikle tatillerin dinlenmekten çok kaçış gibi geldiği, tatil dönüşlerinin ise rahatlama yerine ekstra yorgunlukla sonlandığı bir senaryoda seyahat kavramının anlamı da sorgulanıyor. Bu noktada karşımıza çıkan whycation ise “nereye gidiyorum” değil, “neden gidiyorum” sorusunu merkeze alıyor. 

Seyahat literatüründeki en yeni kavramlardan olan bu trend, tatil anlayışını baştan sona değiştiriyor. Gezileri bir tüketim biçimi olmaktan çıkararak çok daha kişisel, farkındalık dolu ve içsel arayış anlarına dönüştürüyor.

Whycation nedir?

Whycation; literatürdeki “why” (neden) ve “vacation” (seyahat) kelimelerini birleştiren, amacı baştan belli seyahatleri tanımlayan bir kavramdır. Bu yaklaşımın odağında “neden gidiyorum” sorusu yer alır. Bu nedenle bir destinasyonun popülerliğinden ziyade, kişide oluşturacağı içsel etki ve hayatta nelere hizmet edeceği gibi nedenler sorgulanır. Whycation ile yapılan seyahatler hiçbir zaman bir kaçışı tanımlamaz, aksine kişinin kendine yaklaşmak için çıktığı bir yolculuk olarak değerlendirilir. 

Pandemi sonrası dönemden itibaren yükselmeye başlayarak günümüzün en popüler seyahat etme biçimlerinden olan whycation, içsel anlam arayışının bir yansımasıdır. Bir whycation seyahatindeki amaç;

• Zihinsel resetleme,
• Duygusal toparlanma,
• Yaratıcı duraksama veya
• Hayatın belirli dönüm noktalarında verilen bilinçli mola olabilir.

Whycation ve klasik tatil arası fark

Bir whycation seyahatini klasik tatilden ayıran belirgin farkların başında anlam arayışı bulunur. Klasik tatil; program odaklı, daha fazla yer görme hedefli ve dış uyaranın yoğun olduğu bir aralıktır. Whycation ise niyet odaklıdır ve duyguları derinden yaşayarak iç farkındalığı yüksek bir seyahat önerir. Klasik tatil dönüşlerinde kişi yine kendini yorgun hissederken, whycation sonrası fiziksel ve ruhsal huzur ön plandadır; ayrıca bilinç netliği mevcuttur. Bununla birlikte whycation seyahatlerinin hiçbiri tek bir formda sınırlandırılamaz. Niyete göre şekillenen farklı whycation çeşitleri vardır:

• İyileşme odaklı whycation; yoga kampları, sessiz doğa kaçamakları, spa ve wellness merkezleri.
• Yaratıcı whycation; sanat atölyeleri, drama ve yazma kampları, gezi ve fotoğraf yürüyüşleri.
• Dönüşüm whycation’ı; solo seyahatler, yön bulma rotaları ve hayat değişikliği yolculukları.
• Değer odaklı whycation; gönüllülük projeleri, restorasyon ve doğa koruma stajları, kültürel sorumluluk projeleri.

Whycation trendi neden yükseliyor?

Whycation trendinin bir anda hızlı şekilde yükselmesinin ardındaki temel sebep, günümüzdeki dijital gürültü ve yaşam yorgunluluğunun hiç olmadığı kadar artmış olması. Modern toplum, okuma ve iş hayatında bilişsel olarak yaşanan aşırı yüklenme, karar yorgunluğu ve fiziksel tükenmişlik yaratıyor. Bununla birlikte zihin berraklığını azaltarak bilinçli karar alma, andan mutlu olma veya yüksek farkındalık geliştirme gibi yeteneklerin önüne geçiyor. Üstelik yaratıcılığı baskılıyor ve birçok görevi otomatik pilotta yapmamıza sebep olarak yaşam hedeflerini belirsizleştiriyor. 

Modern dünyanın getirdiği boşluk hissini karşısında tepki olarak doğan whycation, insanları “neden” sorusunu sormaya iterek daha bilinçli ve farkında bir konuma çekme amacı taşıyor. Buna da herkesin yılın belirli dönemleri yaptığı ancak genellikle üzerine çok düşünmeden otomatik planladığı, tatil kavramını yeniden açarak başlıyor. Yıl içindeki molaların en etkin ve verimli şekilde kullanılmasına yardımcı olan bu trend, sadece tatil anında değil, sonrası süreçte de birey yaşamına olumlu etki ediyor. Yani whycation ile bir yere harcanan zaman ve para, karşılığını en iyi deneyimle buluyor ve genel yaşam kalitesinde artış sağlıyor. Bu trendin öne çıkmasındaki diğer başlıca nedenler ise şöyle sıralanıyor:

1. Anlam arayışı

Modern dünyada en az para kadar değerli sayılan bir şey varsa o kadar zaman. İnsanlar çoklu görevler ve bitmek bilmeyen sorumluluklar arası sıkışmışken, zamanın ne kadar önemli olduğu daha görünür oluyor. Özellikle tatil dönemlerinde zamanın nasıl geçtiği ve değerlendirildiği daha fazla sorgulanıyor. Çünkü fiziksel, ruhsal ve zihinsel kalıcı fayda sağlaması beklenen bu değerli zaman aralığı, birçok durumda etkin şekilde kullanılmıyor. Whycation ise seyahatleri farkındalık ve bilinç dolu aralıklara dönüştürerek, kişinin her an her yerde süren anlam arayışına katkı sağlıyor.

2. Tükenmişlik ve zihinsel yorgunluk

Geleneksel tatillerin rahatlamadan çok yorgunluk ve yapılacak ekstra iş yükü getirdiği aşikar. Özellikle tatil öncesi hazırlanma ve tatil sonrası temizlik süreçleri düşünüldüğünde, bu tür seyahatlerin birçoğu aranan rahatlamayı sunmaktan geri kalıyor. Doğrudan kişisel niyet üzerinden ilerleyen whycation ise tempo azaltma, yavaşlama ve anlamlı deneyimlere yönelme amaçları taşıyor. Böylece çok sayıda etkinlik yükünün getirdiği zihinsel karmaşa ve yorgunluk yerini, az ama derin deneyimlere bırakıyor.

3. Sosyal medya anksiyetesi

Sosyal medyada sürekli bir şeyler paylaşma ve başkalarının hayatlarına tanıklık etme, ister istemez plastik maskeler takmamıza neden oluyor. Ancak dijital platformlardaki yaşamların bireysel hayat ile uyuşmaması, literatüre de işleyen sosyal medya anksiyetesine yol açıyor. Özellikle seyahatlerdeki poz verme ve gördüğü her şeyin fotoğrafını çekme, anı gerçekten deneyimleme imkanını azaltırken hayattan tatmin almayı önlüyor. Anda kalarak dijital detoks yapmayı vurgulayan whycation ise aranan anlamın, belgelerde değil, yaşamın kendisinde olduğunu hatırlatıyor.

Kaynak: skift, andrearossi

İlginizi çekebilir: Workation: Uzaktan çalışırken tatil yapabileceğiniz keyifli destinasyonlar