Prefrontal korteks isimli beyin bölgesi, duyguları anlama ve duygusal tepkileri yönetme gibi görevleri yerine getiriyor. Bu bölgenin 25 yaşına kadar tam olarak gelişemediği ve bu nedenle bu yaş yetişkinlik dönemine adım atılan yaş olarak değerlendiriliyor. Bir diğer yandan, güncel çalışmalar aslında 25 yaşından çok daha sonra yetişkin olunduğunu öne sürüyor. Bu yazımızda, yetişkinlik dönemine geçişin arkasındaki bilimi sizinle paylaşıyoruz.

Cambridge Üniversitesi araştırmacıları yetişkinlik yaşıyla ilgili ne söylüyor?

İnsan beyninin gerçekten ne zaman belirli bir olgunluk seviyesine ulaştığını merak ediyorsanız sıkı durun! Cambridge Üniversitesi’ndeki sinirbilimciler, yıllardır 25 olarak düşündüğümüz yetişkinlik yaşının 32 olduğunu öne sürüyor. Bu araştırmacılara göre, insan hayatı boyunca beyin beş ana dönemden geçiyor. Büyüme, olgunlaşma ve gerileme doğrultusunda beynimiz farklı düşünce biçimlerini desteklemek için yeniden yapılanıyor.

Araştırmacıların Nature Communications’ta yayınlanan çalışması, 0-90 yaşları arasında bulunan 3802 katılımcının beyinlerini karşılaştırıyor. Araştırmacılar, çalışma kapsamında su moleküllerinin beyin dokusu içindeki hareketini izleyerek sinir bağlantılarını haritalayan taramaların veri kümelerini kullandılar.

Çalışmaya göre, insan beyni otuzlu yaşların başına kadar ergenlik evresinde kalıyor ve yaklaşık 32 yaşına gelince yetişkin sayılıyoruz. Bu doğrultuda, 27-28 yaşına gelip henüz her şeyi çözememiş olanlara buradan sesleniyoruz: Hala hayatınızı yoluna koymak için vaktiniz var!

Araştırmacıların öne sürdüğü beş beyin evresi

Çalışma, beynin çocukluk, ergenlik, yetişkinlik, erken yaşlılık ve geç yaşlılık olmak üzere beş evreden geçtiğini belirtiyor. Şimdi, bu evrelerin detaylarını sizlerle paylaşmak istiyoruz:

• Çocukluk evresi: Bu evre, doğumdan itibaren başlayıp 9 yaşına kadar sürüyor. Bu evrede bebeklik döneminde beyinde aşırı üretilen sinapslar azalıyor ve daha aktif olanlar hayatta kalıyor. Aynı zamanda, gri ve beyaz madde de hacim olarak hızla büyüyor. Dokuz yaşına gelindiğinde ise beyin bilişsel kapasitede bir sıçrama yaşıyor ve ne yazık ki psikolojik rahatsızlıkların riski de artıyor.
• Ergenlik evresi: Beynin ikinci dönemi olan bu evre, 9 yaşından 32 yaşına kadar sürüyor. Beyin, bu evre esnasında hızlı iletişim sergiliyor ve bu durum da gelişmiş bilişsel performansa işaret ediyor. Araştırmacılar, bu evredeki gelişmelerin otuzlu yaşların başında zirveye ulaştığını belirtiyor. Ayrıca, araştırmacılar ergenlik döneminin başlangıcını tespit etmenin kolay fakat sonunu tespit etmenin bilimsel olarak zor olduğunu vurguluyor. Çalışma kapsamında, sinir mimarisi aracılığıyla beyin yapısındaki ergenlik benzeri değişikliklerin otuzlu yaşların başında sona erdiği tespit edildi.
• Yetişkinlik evresi: En uzun dönem olan yetişkinlik evresi, 32 yaşında başlıyor. Beyin, bu evredeyken önceki dönemlere kıyasla istikrar kazanıyor ve otuz yıl boyunca büyük bir dönüm noktası yaşamıyor.
• Erken yaşlılık evresi: 66 yaşında başlayan bu evre, çok hafif olup büyük yapısal değişimlerle tanımlanmıyor. Bu evrede hipertansiyon gibi beyni etkileyebilecek çeşitli sağlık sorunlarının riski artıyor.
• Geç yaşlılık evresi: Beynin son dönüm noktası olan bu evre, 83 yaşında başlıyor. Beynin son yapısal dönemi olan geç yaşlılık evresinde beyin bağlantısı azalıyor ve belirli bölgelere olan bağımlılık artıyor.

Bu evreleri tanımlayan araştırma, aslında kritik bir rol oynuyor. Bu araştırma, insan ömrü boyunca beyin ağ yapısının ana aşamalarını tanımlayan ilk çalışma oldu. Ayrıca, araştırma beynin hayatın farklı dönemlerinde nelere karşı daha yetenekli ve nelere karşı daha savunmasız olabileceğine dair önemli bir bağlam sunuyor.

32 yaş mucize mi yoksa duraklama mı?

32 yaş yetişkin olmanın dönüm noktası olarak tanımlansa da bu sihirli yaşı farklı bir şekilde yorumlamanızı istemeyiz. Bu yaşa gelindiği zaman aniden çok daha zeki veya mantıklı olunmuyor. Araştırmacılar, bu yaşta beyin yapısının stabilize olduğunu ve gelecek 30 yıl içinde büyük bir değişikliğe uğramayacağını söylüyor.

Sonuç olarak, 30’lu yaşlara geldiğiniz zaman kendinizi daha net hissetmeye başlamanız bir tesadüf değil. Beyninizin yetişkin moduna geçişinizi haber verdiği bu yaşlarda hayattan keyif almayı ihmal etmeyin.

Kaynak: Nature Communications

İlginizi çekebilir: 30’lu yaşların görünmeyen yükleri: Sosyal beklentiler ve kişisel iyilik hali