Meniere hastalığı; dalgalanan işitme kaybı, tekrarlayan baş dönmesi, kulak çınlaması ve kulak içinde basınç artışı ile giden bir hastalıktır. İlk kez 1861 senesinde Dr. Meniere  baş dönmelerinin beyin değil, iç kulak kaynaklı olabileceğini söylemiş; iç kulak kaynaklı baş dönmeleri de onun adıyla isimlendirilmiştir.

Non Çölyak gluten hassasiyeti hem bağırsak/ sindirim sistemi yakınmaları (karın ağrısı, gaz, şişkinlik, hazımsızlık, kabızlık, reflü) hem de bağırsak dışı yakınmalar ile görülebilir. En sık görülen bağırsak dışı yakınmalar; migren, baş ağrısı, fibromiyalji, komik yorgunluk sendromu, beyin sisi, kas-tendon yakınmaları, deri bulguları ve depresyon/ anksiyetedir.

Gluten hassasiyeti nedeniyle baş dönmesi ve vertigo literatürde çok sık bildirilen bir durum değil, göreceli olarak bildirilen olgu sayısı/çalışma az.

Bu çalışmalardan bir tanesinde Meniere hastalığı olan hastalara ciltten gliadin prick testi yapmışlar; hastaların %60’ında gliadine karşı alerjik yanıt görülmüş. Bu yanıtların üçte biri hemen, üçte biri 6 saat, üçte biri ise 12 saat sonra görülmüş. Bir hastada ise 24 saat gecikmiş tipte yanıt (baş dönmesi ve kulak çınlaması) ortaya çıkmış, kontrollerde ve sağlıklı bireylerde gliadine bağlı yanıt görülmemiştir. Bu çalışmanın yazarları daha sonra Meniere hastalığı tanısı olan 63 yaşındaki bir hastayı glutensiz diyete almışlar; aynı zamanda eklem yakınmaları ve irritabl bağırsak sendromu bulguları da olan hasta, altı ay glutensiz beslendikten sonra Meniere’e bağlı kulak çınlaması ve baş dönmesi tümüyle geçmiş.

Bir olgu bildirisinde çınlama, kas eklem ağrısı ve sindirim sistemi yakınmaları olan bir hastanın glutensiz beslenme sonrasında yakınmaları belirgin şekilde azalmış.

2017 senesinde yayınlanan bir derlemede Meniere hastalarının önemli bir bölümünde (%40-60 ) polen ve besin alerjisi ve çoğunda ishal, karın ağrısı, dispepsi gibi mide bağırsak yakınmaları olduğu; en sık saptanan besin alerjeninin ise buğday olduğu belirtilmiş.

Bazı bilim insanları Meniere hastalığında görülen iç kulak–lenf sistemi değişikliklerine, kapiler kan damarlarında geçirgenlik artışının neden olduğunu düşünüyorlar. Bağırsaklarda da geçirgenlik artışı olunca beyinde geçirgenlik artışı olduğu biliniyor. Bağırsakta artmış geçirgenliğe neden olan faktörlerden yoğun stres, alkol ve sigara tüketimi Meniere hastalığını da tetikleyebilen faktörler. Şimdi bu listeye gluten tüketmek, bağırsak bakterilerinde denge bozulması (disbiyozis) ve artmış bağırsak geçirgenliği de eklenmiş durumda.

John Hopkins Üniversitesi’nde yapılan bir hayvan çalışmada ise bağışıklık sisteminde meydana gelen değişikliklerin iç kulakta değişikliklere neden olduğu ve Meniere hastalarının çoğunluğunda pek çok maddeye karşı alerji olduğu; antihistaminik tedavinin yakınmalar belirgin şekilde azalttığı görülmüş. Meniere hastalarında alerjen maruziyetini azaltmak rutin tedaviye alınan yanıtı artırmış, hastaların bulguları belirgin şekilde azalmış. Özellikle mevsimsel ve besin alerjisi olan, çocukluğunda alerji öyküsü olan, iki yanlı Meniere bulguları olan ve yakınmaları alerjen ile karşılaştıktan kısa süre sonra tetiklenen Meniere hastaların alerjilerine dikkat etmesi çok önemli.

Alerji ve Meniere hastalığı ilişkisin uzun zamandır biliniyor aslında. Bu konuda ilk oldu bildirisi 1923’te yapılmış; günümüzde Meniere hastalarında alerji görülme sıklığı toplumdan üç kat daha fazla görülüyor. Hastaların %60’ında alerji öyküsü mevcut; pek çoğunda bağışıklık sisteminin fazla çalıştığına dair kan belirteçleri yüksek. Alerji hücresi mast hücrelerinin ve salgıladıkları histaminin süregelen enflamasyon da elebaşı olduğu ve alerjenlerin histamin  salınımı yoluyla enflamasyona yol açtığı düşünülüyor. Bir çalışmada Meniere hastalığı bulgularını en çok ve sık artıran alerjenin buğday olduğu gösterilmiş.

Pamukkale Üniversitesi’nde yapılan bir çalışmada hastalar gözlem altında alerjenlere maruz bırakılmış. Hastalarının yüzde 60’ında kulak çınlaması ve kulak dolgunluğu, yüzde 12’sinde baş dönmesi 45 dakika içerisinde ortaya çıkmış. Tedavide kullanılan ve hastaları rahatlatan betahistin isimli ilacın histamin reseptörleri üzerinden etki etmesi de bu görüşü destekliyor. Alerjilerin belirgin olarak kötüleştirdiği, mast hücreleri ve histamin ile ilişkili bir diğer hastalık da migren. Meniere hastalarında toplumdan daha yüksek oranda migren görülür.

Bu nedenle migreniniz varsa, ve sık sık Meniere veya baş dönmesi atağı geçiriyorsanız; alerjilerinize ve hayatınızda alerjilerinizi artıran faktörlere dikkat edin.

Hem migreni hem de Meniere hastalığı/baş dönmesi-kulak çınlaması olan hastalar için yol haritası:

1.Önce nöroloji ve kulak burun boğaz hastalıkları uzmanlarına muayene olun; altta yatan başka bir problem olup olmadığı anlaşılsın.

2. Meniere hastalığı tanısı konulursa baş dönmesinin şiddetli olduğu dönemde bol bol istirahat edin ve bol su için.

3. Baş dönmeleri hafifleyince bir alerji hastalıkları uzmanına başvurarak Tip I ve Tip IV alerjiler için test yaptırın.

4. Tüm bu süreç dahilinde bağırsaklarınızda geçirgenlik artışı ve disbiyozis’e neden olmamak için:

• Rafine karbonhidrat ve şekeri (mümkün olduğunca) hayatınızdan çıkarın.
• Glutenli besinleri azaltın/ hayatınızdan çıkarın. Glütensiz kalmaya dayanamıyorsanız ekşi mayalı ve siyez unu ürünleri çok az tüketin. Hamur işi ve makarna tüketmeyin.
• Alkol ve sigara kullanımını azaltın.

5. Probiyotik içeriği yüksek yoğurt, kefir, kombuça gibi besinler tüketin.

6. Stresle baş etmeyi öğrenin, gerekirse yardım alın.

7. Baş dönmeleri geçince yogaya başlayın.

8. Her gün yürüyüş yapın..

Gluten ve beyin hakkında daha fazla bilgi için Beynini Doğru Besle adlı kitabımı okuyabilir ve Instagram hesabıma bakabilirsiniz.

İlginizi çekebilir: Farkındalık, meditasyon ve yoga sizi nasıl değiştirir?