Tüm gebeliklerde belli riskler mevcuttur ancak riskli gebelik tabiri hamile kişinin, bebeğin veya her ikisinin de sağlık problemlerine dair riskinin artmış olduğu gebelikler için kullanılmaktadır. Yüksek riskli gebeliğe sahip olan bireylerin gebelikten önce, gebelik sırasında ve doğumdan sonra fazladan dikkat göstermeleri gerekir. Böylece komplikasyon riskinin azalması sağlanır.
Ancak riskli olarak görülen bir hamileliğe sahip olmanızın bebeğin bir soruna sahip olacağı anlamına gelmediğini de unutmamak gerekiyor. Riskli gebelik sahibi olan pek çok kadın normal bir gebelik ve doğum süreci geçirir.
Önemli not: Bu yazıda yer verilen tüm bilgi ve öneriler bilimsel destekli makaleler baz alınarak, genel bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup herhangi bir uzman tavsiyesi içermemektedir. Sayfa içeriğinde tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren öğelere yer verilmemiştir. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.
Riskli Gebeliğin Sebepleri ve Belirtileri
Riskli Gebeliğe Neler Sebep Olur?
Hamileliği yüksek riskli hale getiren faktörler arasında şunlar vardır:
- Önceden varolan sağlık problemleri
- Hamileliğe bağlı sağlık problemleri
- Sigara, uyuşturucu, alkol ve toksinlere maruz kalma gibi yaşam tarzı faktörleri
- 35 yaş üzeri veya 17 yaş altı olmak
Yaygın Tıbbi Riskler Nelerdir?
Hamilelik öncesinde varolan bazı rahatsızlıklara sahip olan bireylerin gebeliklerinde risk de artış gösterir. Bu rahatsızlıklardan bazıları şöyle:
- Lupus ve MS gibi otoimmün hastalıklar
- COVID-19
- Diyabet
- Miyomlar
- Yüksek tansiyon
- HIV/AIDS
- Böbrek hastalıkları
- Düşük beden kitle endeksi
- Depresyon gibi ruh sağlığı hastalıkları
- Obezite
- Polikistik over sendromu
- Tiroid hastalığı
- Pıhtılaşma problemleri
Bebek ve anne için risk doğuran gebelikle bağlantılı sağlık problemleri ise şöyle:
- Bebekte doğum kusurları ve genetik rahatsızlıklar
- Bebeğin kötü gelişimi
- Gebelik diyabeti
- Çoklu gebelik
- Preeklampsi veya eklampsi
- Daha önce erken doğum veya düşük yapmış olmak ve komplikasyonlar yaşamış olmak
Yüksek Riskli Gebeliğin İşaret ve Belirtileri Nelerdir?
Eğer gebeliğinizde aşağıdaki belirtilerin herhangi birini yaşayacak olursanız, gebeliğiniz yüksek riskli olarak görülse de görülmese de hemen doktorunuza ulaşın:
- Geçmeyen karın ağrısı
- Göğüs ağrısı
- Sersemleme ve bayılma
- Aşırı yorgunluk
- Bebeğin hareketlerinin durması veya yavaşlaması
- Yüksek ateş
- Kalp çarpıntıları
- Normal sabah bulantılarından daha kötü bulantı ve kusma
- Geçmeyen veya daha kötü hale gelen yoğun baş ağrısı
- Yüz ve uzuvlarınızda şişme, kızarma
- Kendinize veya bebeğinize zarar verme düşünceleri
- Nefes alma zorluğu
- Vajinal kanama veya akıntılar
Gebelik Hangi Yaşlarda Riskli Görülür?
35 yaşından sonra ilk gebeliğini yaşayanların hamileliğini riskli olarak görülür. Araştırmalara göre bu bireylerin komplikasyonlar yaşama riskleri genç insanlardan daha fazladır. Gebeliğin erken dönemde kaybı ve gebelik diyabeti gibi sağlık problemleri daha sık görülürler. 17 yaşın altındaki insanlarda da gebelik risklidir çünkü şu şartlara sahip olabilirler:
- Anemi
- Uygun bakıma ulaşamama ihtimali
- Erken doğum riskinde artış
- Zührevi hastalıklara farkında olmadan sahip olma
Riskli Gebeliklerin Potansiyel Komplikasyonları Nelerdir?
Yüksek riskli gebelikler hamile kişi veya fetüs için hayati tehlike doğurabilirler. Ciddi komplikasyonlar arasında şunlar vardır:
- Preeklampsi (gebelik tansiyonu)
- Eklampsi
- Erken doğum
- Sezaryen doğum
- Doğumda ve doğumdan sonra aşırı kanama
- Düşük veya yüksek doğum ağırlığı
- Doğum kusurları
- Fetüsün beyin gelişiminde problemler
- Bebeğin bebek yoğun bakıma alınması
- Annenin yoğun bakıma alınması
- Düşük
- Ölü doğum
Teşhis Süreci ve Testler
Yüksek Riskli Gebelik Nasıl Teşhis Edilir?
Erken ve doğru gebelik bakımı almak önemlidir. Bu nedenle doktorunuza sağlık geçmişiniz ve geçmiş gebeliklerinizden bahsetmeniz gerekir. Eğer riskli bir gebeliğiniz varsa hamilelik boyunca özel bir takip gerekebilir. Bebeğin ve sizin takibinizi sağlayacak olan bazı testler şöyle:
- Kan ve idrar testleri: Böylece doğum kusurları gibi belli genetik rahatsızlık ve edinimsel rahatsızlıklar tespit edilebilirler.
- Ultrason: Ses dalgaları ile fetüsteki problemler tespit edilebilirler.
- Bebeğin yeterince oksijen aldığından emin olmak için uygulanabilen biyofiziksel profil. Böylece bebeğin nefesi, hareketleri ve amniyon sıvısı takip edilir ve non stres testi uygulanır. Bu sayede kalp ritmi de takip edilir.
İlginizi çekebilir: Hamilelikte aşırı terleme neden olur?
Tedavi ve Kontrol Altına Alınması
Riskli Gebelik Nasıl Kontrol Altına Alınır?
Riskli gebeliğin kontrol altına alınması sizdeki risk faktörlerine göre değişkenlik gösterecektir. Bakım sürecinde şunlar olabilir:
- Daha yakından takip.
- Riskli gebelikler konusunda deneyimli bir uzmana danışma
- Diğer tıp uzmanlarından danışmanlık almak.
- Daha fazla ultrason ve bebeğin daha detaylı takibi.
- Evde tansiyon takibi.
- İlaç kullanımının takip edilmesi.
Eğer sağlığınız veya bebeğin sağlığı tehlike altındaysa, doktorunuz sezaryen veya erken doğum önerebilir.
İlginizi çekebilir: Hamilelikte stres, bebeği nasıl etkiler?
Önleme
Yüksek Riskli Gebeliği Nasıl Önleyebilirim?
Aşağıdakiler ile riskli gebelik ihtimalini azaltmanız mümkündür:
- Uyuşturucu ve alkolden uzak durmak.
- Hamile kalmadan önce belli potansiyel sağlık problemlerini teşhis etmek. Doktorunuza aile ve kişisel sağlık geçmişinizden bahsetmek.
- Hamilelikten önce sağlıklı ağırlıkta kalmak.
- Hali hazırdaki sağlık problemlerinizi kontrol altında tutmak.
- Uzun süreli kullandığınız ilaçlarınızın gebelikte kullanımının uygun olduğundan emin olmak.
- Sigarayı bırakmak.
- 18-34 yaş aralığında gebe kalmak.
- Güvenli cinsel ilişkide bulunmak.
İlginizi çekebilir: Anne karnındaki bebek, sesleri ne zaman duyar?
Riskli Gebeliklerin Sonucu Nasıl Olur?
Riskli gebeliğe sahip olan pek çok insan herhangi bir problem yaşamaz ve sağlıklı bebekler doğurur. Ancak gelecekte şu sağlık problemlerinin riskinde artış olabilir:
- Gelecek gebeliklerde komplikasyonlar.
- Doğum sonrası depresyon.
- Yüksek tansiyon.
- Kalp damar hastalıkları.
- Tip-2 diyabet.
- İnme.
Bazı riskli gebeliklerde çocukta şu riskler artar:
- Davranış problemleri
- Nefes bozuklukları
- Mide bağırsak hastalıkları
- Gelişim ve büyüme gecikmeleri
- Ruh sağlığı problemleri
- Nörolojik bozukluklar
- Obezite ve diyabet
- Görme, duyma ve diş problemleri
Önemli not: Bu yazıda yer verilen tüm bilgi ve öneriler bilimsel destekli makaleler baz alınarak, genel bilgilendirme amaçlı hazırlanmış olup herhangi bir uzman tavsiyesi içermemektedir. Sayfa içeriğinde tedavi edici sağlık hizmetine yönelik bilgiler içeren öğelere yer verilmemiştir. Tanı ve tedavi için mutlaka hekiminize başvurun.