Mevsimler müzik zevkimizi etkiliyor mu?

Çoğumuz müzik zevkinin genellikle sabit olduğunu düşünür. Oysa yılın farklı dönemlerinde elimizin başka şarkılara gitmesi tesadüf olmayabilir. Bir parçayı yaz aylarında sürekli dinleyip aralıkta hiç açmamak ya da havalar serinlediğinde daha sakin müziklere dönmek, kişisel alışkanlıkların ötesinde mevsimlerle de ilişkili olabilir.

Çünkü mevsim değiştikçe günlük hayatın ritmi de değişiyor. Yaz aylarında daha fazla dışarı çıkıp sosyalleşirken genel trendlerden etkilenme eğilimimiz de artıyor. Kışın evde geçirilen süre uzadığından daha çok kabuğumuza çekiliyoruz. Üstelik bu aylarda gün ışığındaki değişim ruh halimizi ve enerjimizi yakından etkiliyor. Üniversite öğrencileri üzerinde yapılan bir araştırma da sonbahar ve kış dönemlerindeki sakin ve düşünsel müzik eğilimindeki artışa dikkat çekiyor. Buna karşılık ilkbahar ve yaz aylarında daha yüksek tempolu ve enerjik melodilerin öne çıktığını gösteriyor. Özetle, müzikten beklentilerimiz yıl boyunca aynı kalmıyor ve sirkadiyen ritmimizle uyumlu şekilde değişiyor. Bazen hareket etmek için bir şarkı seçerken bazen daha sakin bir sese ihtiyaç duyabiliyoruz. 

Peki gerçekten yazın daha enerjik, kışın daha sakin şarkılar mı dinliyoruz? Yoksa belirli mevsimlerle belirli müzikleri eşleştirmeyi sonradan mı öğreniyoruz?

Mevsimler müzik zevkimizi gerçekten değiştiriyor mu?

Müzik tercihlerimiz günün saatine ve içinde bulunduğumuz mevsime göre farklılaşabiliyor. Gece ilerledikçe daha sakin ve düşük enerjili parçalar daha çekici hale gelirken gün içinde daha hareketli müziklere yönelmek kolaylaşıyor. Benzer bir değişim yıl boyunca da görülüyor. Günlerin kısaldığı sonbahar ve kış dönemlerinde daha düşünsel, melankolik ve karmaşık müzikler öne çıkarken ilkbahar ve yaz aylarında ritmi daha belirgin, sözleri daha basit parçalar cazip gelebiliyor.

Burada gün uzunluğu ve çevresel koşullar da belirleyici oluyor. Kuzey ve güney yarım kürede mevsimlerin tersine dönmesiyle birlikte müzik tercihlerindeki eğilimlerin de benzer şekilde değişmesi, ışık süresi ve günlük yaşam ritminin bu seçimlerde rol oynayabileceğini düşündürüyor. Ancak bu veri, her aralık ayında caz, her temmuz ayında pop müzik dinleyeceğimiz anlamına gelmiyor. Kişisel müzik zevkimiz büyük ölçüde yerinde kalırken esas değişen şey, sevdiğimiz müzikler arasından hangi tona ve hangi enerjiye o gün ihtiyaç duyduğumuz oluyor.

Mevsimler müzik tercihlerimizi neden değiştiriyor?

Müzik seçimleri elbette sadece mevsimsel geçişle açıklanamayacak kadar derin bir konu. Kültürel etkiler, kişilik özellikleri, o an içinde bulunulan durum ve beğeni gibi bir dizi faktör müzik tercihlerimizi etkiliyor. Fakat yılın farklı dönemlerinde belirli müzikleri dinleme eğilimimizin arttığı da yadsınamaz bir gerçek. 

Yaz ile kış müzik listelerimiz arasındaki ayrımı açıklarken birkaç farklı etkiden bahsedebiliriz:

• Gün ışığı ve günlük enerji mevsimlere göre değiştiğinden ruh hali de değişken olabiliyor. Daha uzun günlerde fiziksel enerjimiz arttığı için elimiz daha hareketli parçalara giderken karanlık saatler melankoliyi ve sakin tınıları öne çıkarabiliyor.
• Müzik dinlediğimiz ortam mevsime göre farklılaşıyor. Sıcak aylarda açık hava etkinlikleri, yolculuklar ve sosyal buluşmalar sıklaştığından herkesin beğeneceği ritmik parçalar çalabiliyor. Kış aylarında bireysel zaman arttığında ise daha sakin parçalar görünür olabiliyor.
• Dinlediğimiz parçalar her zaman o anki duygumuzun birebir yansıması olmuyor, bazen müziği ruh halimizi düzenlemek için de kullanıyoruz. Yorucu bir günün ardından sakin bir albüme dönmek veya enerjimizi yükseltmek için hareketli bir liste açmak bunun en basit örneklerinden.
• Sosyal müzik keşfi de devreye giriyor. Festivallerden tatil mekanlarına kadar ortak dinleme ortamları, belirli şarkıların bir mevsim boyunca sürekli karşımıza çıkmasını sağlayabiliyor. 

Aynı şarkı neden başka bir mevsimde benzer hissettiriyor?

Bir şarkının bizde yarattığı his yalnızca melodisinden gelmiyor. Onu daha önce nerede ve ne zaman dinlediğimiz zamanla parçanın anlamına ekleniyor. Örneğin, bir yaz tatilinde çalan şarkıyı aylar sonra duyduğumuzda müziğin dışında yolculuk anılarını, havanın sıcaklığını ya da o an kiminle birlikte olduğumuzu hatırlıyoruz. Bu da o şarkıyı doğrudan mutlu ve enerjik anlarla eşleştirmemizi sağlıyor. Benzer şekilde sonbaharda keşfettiğimiz bir albümü yıllar sonra dinlediğimizde yine o dingin ve sakin ev moduna dönüyoruz.

Elbette bu örüntüler herkes için aynı olmak zorunda değil. Yaşadığımız coğrafya ve kişisel rutinimiz hangi mevsimde nasıl müzik dinlediğimizi değiştirebiliyor. Bu yüzden herkesi tanımlayan tek bir yaz müziği de bulunmuyor. Oldukça melankolik bir şarkı sizin için yazı temsil ederken başka biri aynı mevsimi elektronik müzikle ilişkilendirebiliyor.

Özetle, mevsimlerle birlikte tamamen farklı müzik zevklerine sahip insanlara dönüşmüyoruz. Genel hatlarıyla en sevdiğimiz sanatçılar ve müzik türleri yerinde kalıyor. Ancak bu denkleme zaman zaman yeni duygular ve anılar ekleniyor. Dolayısıyla genel beğenilerimiz sabit kalırken asıl değişen o an ihtiyaç duyduğumuz mod oluyor.

Kaynak: creativity, psychology today

İlginizi çekebilir: Müzik anıları nasıl şekillendiriyor?