Metastaz nedir? Kanser diğer organlara nasıl yayılır?

Kanser, son zamanlarda daha da yaygınlaşan bir hastalık. 2012 yılında Dünya çapında 14.1 milyon insanda kanser tespit edildiği biliniyor. Kanser bazen tek bir organda başlayıp, erken teşhis konulmazsa diğer bölgelere de yayılabiliyor. Fakat, kanserin yayılması ve oluşumuyla alakalı çok fazla bilgi sahibi değiliz. Uplifers olarak, kanserin yayılmasıyla alakalı Ted Education‘ının hazırladığı bu videoyu sizlerle paylaşmak istedik.

Kanser vücudun belirli bir alanında tek bir tümör olarak başlıyor. Daha sonra eğer bu tümör alınmazsa, zamanla bütün vücuda yayılabiliyor. Bazı organlar, diğerlerine göre kanserin yayılmasına daha uygun olabiliyor.

Peki, kanser vücutta nasıl yayılıyor?

Kanserin vücuda yayılma sürecine metastaz deniyor. Sağlıklı dokuya bulaşan tümör, çoğalıyor ve metastazın üç yolundan biriyle diğer organlara yayılıyor. Bu üç yol ise; transcoelemic (kötü huylu hücrelerin vücuttaki diğer bölgelere giriş yapması), lenf bezleri ve kan dolaşımı yoludur.

kanser 1

Lenf bezleriyle yayılım

Lenf dolaşımı yoluyla kanser hücreleri vücuttaki diğer bölgelere yayılabiliyor. Daha sonra, lenf bezlerinin kan dolaşımıyla bağlandığı bölgelerde kan damarlarıyla yayılmaya devam ediyor. Lenf bezleriyle yayılım en çok meme kanserinin koltuk altındaki lenflere yayılması sırasında görülüyor.

Kan damarlarıyla yayılım

Kanser hücreleri kan damarlarını ele geçirerek, vücudun diğer bölgelerine yayılıyorlar. Vücudumuz kan damarlarıyla kaplı olduğu için kötü huylu hücreler uzaktaki organlara ulaşmak için kan damarlarını tercih ediyorlar. Kolon ve sindirim sistemi kanserinin karaciğer ve akciğer kanserine yayılması genellikle kan damarları yoluyla meydana geliyor.

Hücreler yeni ulaştıkları organlarda kötü huylu küçük tümörlere dönüşüyorlar ve biz bu tümörlere mikrometastaz diyoruz. Bunlar daha sonra metastaz oluşumunu tamamlayıp, büyük tümörlere dönüşüyorlar.

princ_rm_photo_of_prostate_cancer_cells

Metastaz nasıl oluşuyor?

Vücudun farklı bölgelerinde ki kanserler farklı metastazlara sahip olabiliyor. Örneğin; prostat kanseri kemiklere, kolon kanseri de karaciğere yayılabiliyor. Metastazın nasıl ve neye göre oluştuğu bilim adamlarının yüzyıllardır tartışma konusu haline gelmiş durumda. Fakat, bu konuyla alakalı günümüzde kabul edilen, 2 adet birbiriyle çelişen teori bulunuyor:

1. Stephen Paget’in Seed and Soil ( toprak ve tohum ) teorisi

Paget’e göre kanser hücreleri uygun olmadıkları ortamlarda tutunamıyorlar ve ölüyorlar. Metastaz sadece benzer özelliklere sahip bölgelerde gerçekleşiyor.

2. James Ewing teorisi

Ewing, Seed and Soil teorisine karşı bir teori geliştiriyor. Ona göre metastaz damarlarda ve lenf bezlerinde gerçekleşiyor. Ewing’e göre kanser hücreleri anatomik ve mekanik yollarla diğer bölgelere ve organlara yayılıyor. Örneğin; hastanın tümörü akciğere giden damarlar yoluyla yayılıyorsa, o zaman metastaz akciğerde gerçekleşiyor.

Bu iki teorideki veriler durumlara göre geçerli olabiliyor. Fakat metastazı anlamak düşündüğümüzden daha zor ve karmaşık. Metastazın tam mekanizmasını anlamak, tedavi yolu bulunmasında yardımcı olabilir. Kanser oluşumunda ve yayılmasındaki genetik ve çevresel faktörlere dikkat ederek kanseri yok edecek çözüm önerileri bulunabilir. Bilim adamlarının, devletlerin ve özel şirketlerin katkısıyla, metastazın oluşumu anlaşılabilir ve tedavi edilebilir.

 

Kaynaklar: 

TED

Wikipedia

National Cancer Institute

American Cancer Society

Uplifers
Kaliteli ve mutlu yaşam koçunuz!