Cilt bariyerini onarmanın ve güçlendirmenin yolları

Cildin en dış katmanı olan cilt bariyeri, çevresel faktörlere karşı edineceğiniz en güçlü kalkanlardan biridir. Bu hayati koruyucu katmanda ortaya çıkabilecek kuruluk, kaşıntı, akne, hassasiyet ve renk değişimi gibi hasarların tümü onun sağlığına iyi gelecek alışkanlıklar edinmediğinizin göstergesi olabilir. Kozmetik mağazaları ve eczane rafları, bu sorunları tahmin eder gibi cilt bariyerini koruma, güçlendirme ve yenileme vaatleri sunan ürünlerle doludur. Kimi zaman bu vaat ölü hücrelerden arınma, kimi zaman nemlendirme, kimi zaman ise dolgunlaştırma odaklıdır. Fakat tüm bunların ortak noktası, vücudun en temel koruyucu katmanı olan cilt bariyeridir. Peki cilt bariyerine hasar veren etmenler nelerdir ve cilt bariyeri nasıl onarılır?

Cilt bariyeri nedir ve ne işe yarar?

Cildimiz, iç organları ve dokuları korumak için farklı görevler sunan birden fazla dış katmanlardan oluşur. Bu katmanların en dışındakine “stratum corneum” adı verilir. Uzmanların genellikle “tuğla duvar” benzetmesi yaptığı bu katman, “korneosit” olarak adlandırılan ve son derece dayanıklı olan cilt hücrelerinden oluşur. Bu sert deri hücrelerinin yapısında ise keratin, doğal nemlendiriciler, kolesterol, yağ asitleri ve seramidler gibi alt tabakalar yer alır. İncecik ve kusursuz yapıya sahip olan cilt bariyeri, aslında vücutta iki hayati görev üstlenir:

• Dışarıdaki zararlı patojenlerin ve çevresel toksinlerin iç dokulara nüfuz etmesini önlemek.
• Vücut dokularında ve hücrelerinde bulunan suyun dışarıya kaçarak buharlaşmasını engellemek.
• Dolayısıyla cilt bariyerindeki hasarı gidermek, fiziksel görünümün yanı sıra vücut sistemlerine de yapılacak önemli bir yatırımdır.

Cilt bariyerine zarar veren etmenler

Cilt bariyeri, siz farkında olmasanız bile gün içinde sayısız tehditle aynı anda savaşır. Her gün hem dışarıdan hem içeriden gelen riskleri engelleyen cilt bariyeri zayıfladığında vücut da savunmasız kalır. Cildinizde gözlediğiniz kuruluk, pullanma, renk eşitsizlikleri, lekelenme, kaşıntı, akne, iltihaplanma ve bakteriyel enfeksiyon gibi birçok sorunun ardında genellikle şu temel etmenler yatar:

• Çok kuru veya çok nemli ortam koşulları
• Hava kirliliği
• Alerjenler
• Aşırı güneş ışığı alma
• Sert kimyasallara maruz kalma
• Alkali deterjan ve sabun kullanımı
• Aşırı peeling ve yanlış bakım alışkanlıkları
• Psikolojik stres
• Uzun süreli steroid kullanımı
• Bazı ilaçlar
• Genetik faktörler
• Diyabet sorunları

Genetik faktörler ve sağlık sorunları dışındaki faktörlere bağlı hasarı gidermenin en temel yolu; cilt tipine özel hazırlanmış, sürdürülebilir ve sağlıklı bir cilt bakım rutini edinmektir. 

Cilt bariyerini onarma ve güçlendirme rehberi

Cildiniz yukarıdaki sinyallerden birini vermeye başladığında bir uzmana danıştıktan sonra cilt bariyerini onarmak ve eski sağlığına kavuşturmak için bakım rutinlerinde stratejik değişiklikler yapmanız gerekir. Cildinizi ve bedeninizi sağlıklı, ruh halinizi ise mutlu tutmanın en temel yollarından biri bu basit değişiklikte gizli olabilir.

1. Günlük rutininizi sadeleştirin.

Söz konusu cilt bakım rutini olduğunda, her zaman denenecek yeni bir trend ya da çok etkili bir ürün bulunabilir. Ancak doğru cilt bakımının temelinde “az, çoktur” mantığı yatar. Genellikle çok fazla ürün kullanımı ya da cildin sert fırçalarla aşırı temizlenmesi, bariyere geçici olarak zarar veren etmenlerdendir. Özellikle cildiniz hassas yapılı ve koyu renkliyse, derinlemesine temizlik için sert tanecikli peelingler yerine hafif asitler ya da yumuşak bezler kullanabilirsiniz. Az sayıdaki temiz içerikli ürünün düzenli kullanımı ve nazik uygulamalar, cildin doğal katmanlarını güçlendirmenize yardımcı olur.

2. pH’a dikkat edin.

Cilt bariyeri doğal olarak asidik yapıdadır ve 4.0 ile 5.8 arası bir pH değerine sahiptir. Bu nedenle kullandığınız temizleme ve peeling ürünlerinin pH seviyesinin ortalama 4.0 ile 5.0 arası olması önerilir. Ciltteki asitliğin korunması bakteri, virüs ve mantar gibi zararlı organizmaların üremesine uygun ortamı sunmaz. Böylece hasar oluşturabilecek riskleri ortadan kaldırır, biyolojik iyileşme süreçlerine katkıda bulunur ve hasarlı dokuların onarımını hızlandırır.

3. Seramid içeren formüllere yönelin. 

Seramidler, cilt bariyerinin yapısına katılarak güçlenmesine katkı sağlayan mumsu lipitlerdir. Bu nedenle düzgün çalışarak iç ve dış etmenlere karşı savaşması için hayati önem taşırlar. Özellikle atopik ve dermatit vakalarda ortaya çıkan kuruluk, kaşıntı, pullanma gibi cilt hasarlarının seramid kullanımıyla birlikte azaldığını gösteren birçok çalışma bulunur. Cilt tipinize ve bakım rutinlerinize ekleyeceğiniz seramid desteği ile bu tür sorunların önüne geçmeniz mümkün olabilir.

4. Doğru nemlendiriciyi tercih edin.

Cilt bariyerini korumanın en temel adımı, doğru nemlendirici tercihidir. Mevcut cilt tipine ve sorununa yönelik yapacağınız, temiz içerikli ve kullandığınız diğer formüllerle uyumlu bir nemlendirici, sizin için en etkili yöntem olabilir. Nemlendirici seçimini su çekme ve tıkama özellikleri doğrultusunda yaparak en sağlıklı sonucu alabilirsiniz.

• Hyalüronik asit, gliserin, bal ve üre gibi içerikler suyu çevreleyerek hücre içine hapseder ve bariyer yapısını güçlendirir.
• Vazelin gibi kapatıcı nemlendiriciler cilt üzerinde incecik bir film tabakası bırakarak nem kaybına bağlı hasarı azaltır.

Ancak her cilt bakım bileşeni herkeste aynı şekilde işe yaramadığından, bu seçimleri yapmadan önce dikkatli olmanız gerekir.

5. Bitkisel yağlardan faydalanın.

Cilt bariyerini yenileme konusunda en etkili ürünlerin başında bitkisel yağlar gelir. Kimyasal bileşenli formüller karşısında harika birer alternatife dönüşen doğal yağlar, cilt bariyerinin en organik şekilde güçlenmesini sağlar. Nem kaybını azaltma, cilt bariyerini onarma, iltihaplanmayı giderme ve bakterilere karşı savaşma gibi sayısız fayda sunan yağların başında şunlar sıralanabilir:

• Jojoba yağı
• Hindistan cevizi yağı
• Badem yağı
• Argan yağı
• Hodan yağı
• Ayçiçeği yağı
• Soya fasulyesi yağı

Bitkisel özleri ister krem formunda ister saf olarak kullanabilir, dilerseniz nemlendirici ve serum gibi cilt bakım ürünlerine ekleyebilirsiniz. Ancak bu tür ürünleri kullanmadan önce bilek içi gibi küçük bir bölgede potansiyel yan etki testi yapmayı ve gerektiğinde bir uzmana danışmayı unutmamalısınız. 

Kaynak: healthline, verywellhealth

İlginizi çekebilir: Cilt lekelerini kötüleştiren bakım hataları