Mükemmel uyku takıntısı (ortosomni) sizi de etkisi altına almış olabilir mi?

Son dönemlerde uyku kontrolü ve yönetimi sıkça konuşulan yaşam tarzı konuları arasında öne çıkıyor. Bu tema, uyku döngülerini takip eden giyilebilir cihazların yaygınlaşmasından besleniyor. Konunun sık sık dile getirilmesiyle de ortosomni olarak bilinen terim ortaya atılıyor. Bu yazımızda, ortosomninin ne olduğunu sizler için kaleme aldık.   

Ortosomni nedir? 

Ortosomni kavramı, ilk defa 2017 yılında Journal of Clinical Sleep Medicine isimli dergide yayınlanan bir vaka raporunda kullanıldı. Bu kavram, resmi bir psikiyatrik rahatsızlık olarak değerlendirilmese de günümüzde sıklıkla kullanılıyor. 

Ortosomni, kişinin mükemmel bir şekilde uyumaya aşırı odaklanmasını açıklıyor. Bahsi geçen kişiler, akıllı saat, yüzük ve mobil uyku aplikasyonlarındaki verilere fazla takılarak sürekli uyku puanlarını takip ediyorlar. Örneğin, ortosomni kişinin kendini dinlenmiş hissetmesine rağmen uyku puanı 68 çıktığı için kötü uyuduğunu düşünmesine yol açabiliyor.  

Ortosomni yüzünden daha iyi uyumaya çalışılıyor. Bu çaba gösterilirken uyku saati ve derin uyku süresi gibi veriler sürekli kontrol ediliyor. Kontrol baskısı sonucunda da farkına varılmadan uykuya dalmak daha da zorlaştırılıyor.  

Bu durum, genellikle uyku verilerini bir cihazdan veya uygulamadan kontrol etmekle başlıyor. Kontrol düzen kazandıkça ‘’Yeteri kadar iyi uyuyamıyorum.’’ düşüncesi yavaş yavaş zihne yerleşiyor. Bu düşünce, beraberinde kaygı ve anlamsız bir baskı getiriyor. Sonuç olarak da daha kötü bir uyku düzeni ve daha fazla veri kontrolü açığa çıkıyor.  

Ortosomni ile nasıl başa çıkılır? 

Eğer ortosomniyi deneyimlediğinizi düşünüyorsanız ilk olarak uyku terapistlerine kulak vermelisiniz; terapistler, akıllı saat gibi giyilebilir teknolojilerin uyku düzenine dair tamamen doğru bilgiler vermediğini ve yanıltıcı sonuçlar üretebildiğini söylüyor. Bununla birlikte, uzmanlar iyi bir uykuya dair en önemli sinyalin cihazlardan gelen veriler yerine bireysel bedensel hisler olduğunu vurguluyor. Sabahları gözlerinizi açtığınız zaman kendinizi yeterince dinlenmiş ve güne hazır hissediyorsanız cihazların gösterdiği düşük uyku puanlarını umursamanıza gerek yok. Aşağıdaki stratejileri de uygulayarak ortosomniyle mücadele sürecinizi destekleyebilirsiniz. 

Uyku verilerinizi takip etmeye ara verin 

Ortosomni söz konusu olduğunda ilk olarak giyilebilir cihaz kullanımına bir süre ara vermek öneriliyor. Akıllı saat veya yüzük takıyorsanız 1-2 hafta boyunca bu cihazlardan uykunuzu takip etmeye ara verebilirsiniz ya da kullanımı tamamen durdurabilirsiniz. Bu stratejiyi uygularken amacın giyilebilir teknolojilerin ruh halini ve davranışları yönetmesini engellemek olduğunu kendinize hatırlatabilirsiniz. 

Mükemmel uyku hedefini arkanızda bırakın 

Sağlık profesyonelleri, gece 3-6 defa uyanıp tekrar uykuya dalmanın doğal bir durum olduğunu belirtiyor. Aynı zamanda, 7-9 saatlik uykunun yaklaşık %20’sini derin uyku oluşturuyor ve bu oran aslında derin uykunun kısa bir süre olduğunu bizlere gösteriyor. Giyilebilir cihazlar ise bu gerçekleri kullanıcılarla paylaşmak yerine düşük uyku puanları sergiliyor. 

Her bireyin her gece en az 8 saat uyuması veya uzun süre boyunca derin uykuda kalması gerekmiyor. Uyku ihtiyaçları bireysel ihtiyaçlara göre değişiklik gösterdiği için herkese uyarlanmaya çalışılan mükemmel uyku hedefini benimsememelisiniz.  

Karamsar düşüncelerinizi sorgulayın 

Belirli bir saatin altında uyumuş olmanızın tüm gününüzü kötüleştirecekmiş gibi düşünmemeye özen gösterebilirsiniz. Örneğin, ‘’Bu geceki kötü uykumu vücudum tolere edebilir.’’ gibi olumlu düşünce kalıplarını kullanabilirsiniz. Her gece çok iyi bir şekilde uyuyamayacağınızı ve bunun fazlasıyla normal olduğunu kabul edebilirsiniz. 

Uyku hijyenini takıntı haline getirmeyin 

Gün içinde kafeini sınırlandırmak ve yatak odasını tamamen karanlık hale getirmek etkili pratikler olabiliyor. Bir diğer yandan, çeşitli uyku alışkanlıklarını birer takıntı haline getirmemelisiniz. Bu doğrultuda, uyku düzeninizdeki ve uykunuzu etkileyebilecek etkenlerdeki her küçük sapmayı uykunuzu mahvedecek durumlar olarak değerlendirmemelisiniz. Negatif değerlendirme, ters etki yaratarak uykuya dalmanızı zorlaştırabilir. 

Ortosomni deneyimi daha iyi uyumak için daha çok çabalamaktan ziyade uyku düzeni üzerinde daha az kontrol kurarak aşılabiliyor. Birkaç kötü uyku deneyimini kabullenip her zamanki gibi gününüze devam ederek kontrol döngüsünü kırabilirsiniz. 

İlginizi çekebilir: Sabahları daha mutlu uyanmak için yatmadan önce yapabilecekleriniz