“Bırak öğrensin” yaklaşımı: FAFO parenting anlayışının avantajları ve dezavantajları nelerdir?

FAFO parenting, ‘’Ben sana dememiş miydim?’’ söyleminin ötesine geçen bir ebeveynlik türü olarak karşımıza çıkıyor. Bu anlayış, çocuğun kendi kararlarının sonuçlarıyla yüzleşmesine izin veriyor. Bu yazımızda, FAFO parentingin avantajlarını ve dezavantajlarını sizler için kaleme aldık.

FAFO parenting (FAFO ebeveynliği) nedir?

Türkçeye ‘’dene ve sonuçlarını öğren ebeveynliği’’ olarak çevirebileceğimiz FAFO parenting, çocukların eylemlerinin doğal sonuçlarını deneyimlemelerine izin veriyor. Bu anlayışı benimseyen ebeveynler, çocuklarının rahatsızlık veya başarısızlığı öğrenmeleri için müdahalede bulunmuyorlar. Bir başka deyişle, bu ebeveynler bir seçim konusunda uyarıda bulunmalarına rağmen çocuklarının devam etme kararlılığını gördüklerinde geri çekiliyorlar. Bu sayede, çocuklar gerçeği kendileri öğrenebiliyorlar.

FAFO parenting, empatiyi, duygusal düzenlemeyi ve sürekli iletişimi önceliklendiren nazik ebeveynliğe bir tepki olarak kendisini gösteriyor. Ebeveynler, sürekli olarak davranışları açıklamaktan ve çocuklarının duygularını onaylamaktan bunaldıkları zaman bu anlayışa yönelebiliyorlar. Bu anlayış aracılığıyla, çocukların seçimlerinin gerçek dünyadaki sonuçlarından ders çıkarmalarına olanak tanınıyor.

Şimdi yağmur yağacağı söylendiği halde yağmurluk giymeyi reddeden bir çocuk düşünün. Ebeveyn, bu çocukla tartışmadan onun yağmurluk giymeden dışarı çıkmasına izin veriyor. Bu durum sonucunda, çocuk yağmur başladığı zaman neden yağmurluk giymesi gerektiğini kendi başına anlıyor. Benzer şekilde, ebeveyni hatırlattığı halde ödevlerini yapmayan bir çocuk sınavlardan düşük puanlar alarak kendi kararının sonucunu deneyimliyor.

FAFO parenting’teki kilit nokta ilk başta ebeveynin bir uyarıda bulunması ve uyarıdan sonra geri adım atması. Kısacası, gerekli uyarı yapıldıktan sonra çocuk kendi haline bırakılıyor.

FAFO parenting’in artıları

Bu anlayış, çocukların bağımsızlık ve dayanıklılık geliştirmesine yardımcı olabiliyor. Çocuklar, seçimlerle sonuçları ilişkilendirerek sorumluluk duygusu geliştirebiliyorlar. Bu potansiyel fayda, uzun vadede daha iyi karar verme becerisini ve daha fazla hesap verebilirliği destekliyor.

Çocuklar, ebeveynlerinin söylediklerinden ziyade herhangi bir şeyi deneyimledikleri zaman daha kalıcı ve anlamlı bir şekilde ders çıkarabiliyorlar. Buna ek olarak, ebeveynler bu anlayış sayesinde pazarlık yapmak zorunda kalmıyor; sorumluluk çocuğa geri yüklendiği zaman hem çocuk hem de ebeveyn özgürleşiyor.

Çocuklar, kararlarından kendilerinin sorumlu olduklarını fark ettiklerinde daha net sınırlar ortaya çıkıyor. Bu durum, çocukların kendi eylemleri için başkalarını suçlamalarını önlüyor.

FAFO parenting’in artılarını somutlaştırmak için çocuğun yaşı ve kişiliği mutlaka göz önünde bulundurulmalı. Bir başka deyişle, bu anlayışın her yaş grubuna ve mizaca uygun olmadığını fark etmek büyük bir önem taşıyor.

FAFO parenting’in eksileri

FAFO parenting bazı avantajlar sunsa da çeşitli negatiflikleri de beraberinde getirebiliyor. Örneğin, bazı çocuklar bu anlayışın destekleyici olmadığını düşünebiliyor. Bu anlayış uygun rehberlikle dengelenmediği zaman çocuklar için kafa karıştırıcı olabiliyor.

Hassas ve kaygılı çocuklar, bu anlayış uygulandığı zaman kendilerini terk edilmiş hissedebiliyorlar. Kısacası, bazı çocuklar hatalarını anlamak ve onlardan ders çıkarmak için daha fazla duygusal desteğe ihtiyaç duyabiliyor.

Uygun sınırlar çizilmediğinde sonuçlar zarar verici hale gelebiliyor. Bu nedenle, bu anlayış benimsenirken çocukların fiziksel ve duygusal refahını koruyacak sınırların belirlenmesi kritik bir önem taşıyor. FAFO parenting, çok sık uygulandığı zaman güveni ve yakınlığı da sarsabiliyor. Bu doğrultuda, ebeveyn ve çocuk arasında samimi bir bağ olması gerekiyor.

FAFO parentinge nasıl başlayabilirsiniz?

Bu ebeveynlik türünü bazı zamanlarda kullanmak istiyorsanız ilk önce güvenlik çerçevenizi belirlemelisiniz. Telafisi mümkün olan veya tehlikeli olmayan durumlarda bu anlayışı benimsemelisiniz. Örneğin, yağmurda ıslanma durumu söz konusuyken bu anlayışı uygulayabilirsiniz ama trafik güvenliği veya kesici alet gibi bir durumda uygulanamaz.

Çocuğunuz sonuçla baş başa kalmadan önce ona durumu açıklayabilirsiniz. Bu noktada, onu cezalandırmak yerine ona seçim yapma şansını vermelisiniz. Örneğin, ‘’O montu giy yoksa gününü görürsün!’’ gibi bir ifade yerine ‘’Dışarısı çok soğuk, montunu giymezsen çok üşürsün. Karar senin.’’ gibi bir ifade kullanabilirsiniz.

Gerekli açıklamaları yaptıktan sonra, geri çekilebilirsiniz ve müdahale etmekten vazgeçebilirsiniz. Çocuğunuz bu noktada içinde bulunduğu anı yaşamalı ve kendi kararlarının fiziksel, duygusal ve sosyal sonuçlarını algılamalı.

Son olarak, çocuğunuz seçimlerinin sonuçlarını deneyimledikten sonra kızmak yerine onun yanında olduğunuzu göstermelisiniz. Bu aşamada onunla empati kurarak duygularını onaylamalısınız ve doğru dersleri çıkarması için onu yönlendirmelisiniz.

FAFO parenting, okul öncesi dönemindeki çocuklarla 4-6 yaş arası bireyler için uygun bir yöntem değil. Bu anlayışın 7-12 yaş arası çocuklar için ideal olduğunu ve 13-18 yaş arası çocuklar için de dikkatli uygulandığı zaman etkili olduğunu belirtmek istiyoruz. Yukarıdaki adımları takip ederek bu anlayışı belirli zamanlarda uygulayabilirsiniz.

İlginizi çekebilir: Ebeveynlikte yeni trend: C tipi ebeveynlik neden daha sağlıklı?